Home Strijder voor de armen

Strijder voor de armen

  • Gepubliceerd op: 23 april 2020
  • Laatste update 28 mei 2020
  • Auteur:
    Alies Pegtel
Strijder voor de armen

Roxane van Iperens oorlogsboek ’t Hooge Nest staat al ruim een jaar onafgebroken in de bestsellerlijst. Zij eert de Spaanse schrijver en econoom José Luis Sampedro als onverzettelijk criticaster van economische ongelijkheid en de uitwassen van het geglobaliseerde vrijemarktdenken.

Wanneer maakte u kennis met José Luis Sampedro? 

‘Ik kan me niet precies herinneren wanneer dat was. Leerde ik hem kennen door zijn roman De Etruskische glimlach, waarmee hij als schrijver internationaal doorbrak? Of was het als wijze oude gids van Los Indignados (de verontwaardigden), de Spaanse jongeren die in 2011 de straat op gingen om te protesteren tegen de bezuinigingen? Hoe dan ook, José Luis Sampedro (1917-2013) is mijn ultieme verzetsheld.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Roxane van Iperen

Waarom?

‘Hij is 96 jaar geworden en tot zijn laatste snik sprak hij zich krachtig uit tegen de uitwassen van het kapitalisme. Sampedro kwam zelf uit een gegoede familie. Hij was econoom, een gerespecteerd intellectueel en had zijn schaapjes op het droge. Maar nooit vergat hij de mensen aan de onderkant van de samenleving. Voor hen maakte hij bewust gebruik van het publieke platform dat hij tot zijn beschikking had, en bekritiseerde van daaraf de leiders die het huidige systeem in stand houden. Hij was een humanist en pleitte voor een socialer economisch model, met een minder grote kloof tussen arm en rijk.’

Bewonderenswaardig?

‘Zeer. Er is moed voor nodig om je tegen de gevestigde orde te keren als je er onderdeel van bent. Er is weinig aan als je een rebel bent; protesteren is dan je bestaansrecht. Maar rebellen zijn voorspelbaar. Als de leiders linksaf zeggen, willen zij naar rechts. Sampedro was in geen hokje te vangen en volgde volstrekt zijn eigen koers. Ook toen hij ouder werd, heeft hij zich nooit laten inkapselen door de elite.’

Hoe valt dit te verklaren?

‘Het is denk ik een kwestie van karakter. Hij was niet statusgevoelig, hengelde niet naar schouderklopjes, bleef altijd zoekend. Ditzelfde signaleer ik bij andere verzetshelden. Een van de twee Joodse zussen in ’t Hooge Nest, Janny Brilleslijper, die in haar Gooise villa met gevaar voor eigen leven onderdak bood aan onderduikers, was ook een eigenzinnige denker. Evenals de diplomaat Stéphane Hessel, met wie Sampedro bevriend was. Hessel overleefde de concentratiekampen en schreef in 1948 mee aan de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens. Hij was een intellectueel geestverwant van Sampedro. Zijn pamflet Neem het niet! was de inspiratiebron van Los Indignados.’

Als gelauwerd schrijver en wetenschapper was Sampedro een uomo universalis, zoals je die nog maar zelden ziet.

‘O, ja, daarom is hij ook een rolmodel. Ik ben jurist en combineerde dit heel lang met schrijven. Ik wil niet in één bubbel leven, dat is vaak dodelijk voor creativiteit nieuwsgierigheid en ruimdenkendheid.’

 

Alies Pegtel is historicus en journalist.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer