Home ‘Romeinse samenleving was fundamenteel anders’

‘Romeinse samenleving was fundamenteel anders’

‘Romeinse samenleving was fundamenteel anders’

Bram van der Wilt

Beeldredacteur

Gepubliceerd op: 27 juni 2017

Update 5 april 2023

Voor veel mensen is het moeilijk om een beeld te krijgen van de Romeinse samenleving. Dit komt onder andere omdat we weinig weten over het dagelijks leven van de gewone mens. Saskia Stevens, universitair docent Geschiedenis van de Oudheid en Antieke Cultuur aan de Universiteit Utrecht, zal op de collegedag Casa Romana, maandag 11 september in het Rijksmuseum van Oudheden, spreken over het dagelijks leven van de gewone man en vrouw. Daarin besteedt zij specifiek aandacht aan de woon- en leefomstandigheden,  de rollen van de man en vrouw binnen het gezin, slaven en het burgerschap. 'Ik voel mij in mijn vak soms net een detective.'

Het leven van de gewone man en vrouw komt niet vaak aan bod als we de Romeinse samenleving bestuderen.
'Terwijl het heel leuk kan zijn. We horen zo veel over de luxe en extravagantie van de keizers, maar het leven van de gewone mens is bij veel mensen niet erg bekend, terwijl het gewone volk toch het overgrote deel van de bevolking vormde.'

Hoe komt het dan dat we toch zo weinig weten over het volk?
'Dat is grotendeels te wijten aan gebrekkig bronmateriaal. De geschreven bronnen komen van de elite en gaan dan ook meestal over de elite. De gewone man schreef tenslotte geen literaire werken. Dat maakt het lastig om inzicht te krijgen in het leven van het volk. De gewone man en vrouw zijn niet zozeer bewust onderbelicht gebleven door moderne historici, maar vanuit de geschiedenis ondervertegenwoordigd in de bronnen.'

Hoe kunnen we dan toch inzicht krijgen in het dagelijks leven?
'Onderzoek naar de gewone man en vrouw is een vak op zich. Ik voel mij soms net een detective. De kunst is om alle kleine beetjes informatie die beschikbaar zijn bij elkaar te schrapen, daar kritisch naar te kijken, om zo een totaalbeeld te kunnen vormen. We kunnen bijvoorbeeld veel informatie halen uit de materiële cultuur. De opgravingen van Pompeii zijn daar een belangrijke bron voor, maar ook door archeologische resten in de havenplaats Ostia en in Rome zelf te bestuderen leren we nog veel. Wetsteksten kunnen een waardevolle bron van informatie zijn om bijvoorbeeld meer te weten te komen over de positie van de vrouw in de samenleving.'

'Juist de kleinere huisjes geven een uniek inzicht in de Romeinse maatschappij'

Welke onderdelen van het dagelijks leven komen naar voren in uw onderzoek en lezing?
'Tijdens de lezing zal ik het archeologisch materiaal en de schriftelijke bronnen laten spreken om zo inzicht te geven in het dagelijks leven van de gewone Romein. De Romeinen hadden een dagelijkse routine die afhankelijk was van hun sociale klasse. Ook onder het volk waren er namelijk nog aanzienlijke klassenverschillen. Bakkers en ambachtslieden leidden een heel ander leven dan slaven of vrijgelaten slaven. Ook ga ik specifiek in op de leef- en woonomstandigheden van de lagere klassen van de samenleving. De paleizen van keizers en patriciërs zijn prachtig, maar juist de kleinere huisjes geven een uniek inzicht in de Romeinse maatschappij.'

Wat valt op als we het dagelijks leven van het gewone volk in de Romeinse samenleving bekijken? In welke opzichten verschilde het leven van het onze?
'Wat de Romeinse samenleving uniek maakte was natuurlijk de aanwezigheid van slaven. Ook daarover zal ik te spreken komen in mijn lezing. Een slaaf was simpelweg het eigendom van zijn meester. Als een Romein de slaaf van zijn buurman vermoordde, kon hij eenvoudigweg een nieuwe kopen op de markt. Dit is wat de Romeinse samenleving zo fundamenteel anders maakte dan de onze of andere westerse samenlevingen. Maar hierdoor is het juist heel interessant om een kijkje te krijgen in deze vreemde maatschappij.'

Saskia Stevens vertelt over het leven van de gewone Romein tijdens de collegedag Casa Romana, maandag 11 september in het Rijksmuseum van Oudheden te Leiden.
Meer informatie en tickets.

Dit artikel is gepubliceerd op 27-06-2017.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten