Home Reve senior wilde voor ‘fout’ blad werken

Reve senior wilde voor ‘fout’ blad werken

De vader van Gerard Reve wilde gaan werken voor De Nieuwe Amsterdammer, met een notoire fascist als hoofdredacteur, zo blijkt uit archiefstukken teruggevonden in het Stadsarchief Amsterdam.

Reve senior wilde voor ‘fout’ blad werken

Eric Slot

Journalist en schrijver

Gepubliceerd op: 17 februari 2015

Update 22 mei 2023

De vader van de bekende ‘volksschrijver’ werkte als schrijver en journalist. In september 1940 vroeg deze Gerard J.M. van het Reve om hervatting van zijn steun. Bij uitgeverij Salm & Co. zou een boek van hem verschijnen. Hij had daar dertig gulden voorschot per week voor gekregen, maar de laatste betaling was alweer van 19 augustus – en dat geld was nu op.

De Sociale Dienst wist dat Van het Reve communist was. Hij had enkele betaalde functies binnen de Communistische Partij Holland vervuld, maar die was hij kwijtgeraakt na openlijke kritiek op de zuiveringen door Jozef Stalin. Toch bleef hij communist. Voor de Sociale Dienst was dat geen argument hem steun te weigeren: hij kreeg f 15,80. Dat blijkt uit het steundossier (deel 1 en deel 2) van Van het Reve.

Na het begin van de oorlog werd Van het Reve opgeroepen voor de werkverschaffing. Maar hij werd niet ‘geplaatst’ omdat hij had aangegeven dat hij een baan zou krijgen. En inderdaad: de Sociale Dienst kreeg een brief van zijn beoogde nieuwe werkgever: de Nederlandsche Werkgemeenschap, opgericht door dr. Emile G.H. Verviers.

Volgens Loe de Jong was Verviers een principieel tegenstander van sociale wetgeving. De achturige werkdag was volgens Verviers gebaseerd op marxistische grondslag. Werklozenzorg werkte volgens hem werkschuwheid en sociale onrust in de hand, toekennen van publieke bevoegdheid aan vakbondsleiders kwam neer op ‘het toekennen van macht aan een minderheid om de meerderheid te onderdrukken’.

In 1922 schreef Verviers: ‘Er is een zekere Mussolini gekomen en deze bracht naar Gods bestel de redding voor Italië.’ Vanaf nu zouden ‘zwaard en tuchtroede’ de doorslag geven. Het ‘democratische prulparlement’ in Nederland moest opgeruimd worden. In de jaren dertig werd Verviers lid van de NSB, maar als ‘studeerkamer-fascist’, aldus De Jong was hij een te slecht spreker om te bezielen. In 1936 richtte hij de Nederlandse Werkgemeenschap (deel 1, deel 2 en deel 3) op.

Onmiddellijk na het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog wilde de Werkgemeenschap van Verviers een nieuw dagblad oprichten, De Nieuwe Amsterdammer. In een brief van 18 oktober 1940 liet Frits Stevens van de Nederlandse Werkgemeenschap aan het ‘Gemeentelijk Bureau voor Maatschappelijken Steun’ weten dat het de bedoeling was de ‘letterkundige’ Van het Reve als redacteur aan te stellen. Stevens was ooit communist, maar de Centrale Inlichtingendienst had in 1939 al vastgesteld dat hij was overgelopen. Hij en Reve kenden elkaar van de CPN.

Uiteraard moest voor de oprichting van De Nieuwe Amsterdammer toestemming worden verkregen van de bezetter, maar de Sicherheitsdienst zag Verviers niet zitten: hij had kleine investeerders opgelicht bij een bodemproject in Noord-Brabant. Daarop loog Stevens op 25 november 1940 de Sociale Dienst voor dat de bezetter daar ‘uit hoofde van papierschaarste’ geen toestemming voor kon geven. Van het Reve zou nu een baan krijgen in een op te richten uitgeverij van de Nederlandse Werkgemeenschap, maar hij kreeg uiteindelijk een betrekking bij de Wereldbibliotheek en zijn steun werd stopgezet.

In ieder geval lieten de Duitsers Van het Reve tot de zomer van 1941 met rust. Na de aanval van de Duitsers in de Sovjet-Unie moest hij toch onderduiken. Al kostte dat veel moeite omdat CPN-leden het gerucht ging dat hij een verrader was met fascistische sympathieën.

Volgens Reve biograaf Nop Maas wilde Gerard Reve in 1943 ook voor Stevens gaan werken. Maar dan moest Stevens wel voldoende betalen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald
Onderzoek

Het Joegoslaviëtribunaal heeft de historische waarheid niet achterhaald

Enkel de waarheid zou als winnaar uit de strijd mogen komen. Met die ambitie begon het Joegoslaviëtribunaal (ICTV) in 1993 aan zijn taak. Maar het is er niet in geslaagd de historische waarheid over de Joegoslaviëoorlogen eenduidig te schetsen. Dat concludeert historicus en journalist Petar Finci in zijn proefschrift, dat hij op 23 september verdedigde...

Lees meer
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken
Artikel

Amerikaanse artsen gebruikten zwarte kinderen om inentingsmateriaal te kweken

Tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog entten witte artsen zwarte mensen in met het pokkenvirus, om nieuwe entstof te kweken voor de soldaten aan het front. Vaak gebruikten zij vrouwen en kinderen in slavernij. Die hadden zelf geen enkele keuze en moesten de risicovolle behandeling gedwongen ondergaan. De oorlog tussen de noordelijke en de zuidelijke staten van...

Lees meer
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
De Bronzen Soldaat (Estisch: Pronkssõdur) in Tallinn is een omstreden Sovjet-oorlogsmonument uit de Tweede Wereldoorlog.
Artikel

Russische cyberaanval legde Estland negentien jaar geleden al grotendeels plat

Europese inlichtingendiensten waarschuwen dat Rusland ‘binnen enkele maanden’ de NAVO wil testen door hybride aanvallen uit te voeren. Dat zou niet voor het eerst zijn. Al in 2007 kreeg Estland te maken met Russische cyberaanvallen en nepnieuws, die de samenleving tijdelijk ontwrichtten. Het begon allemaal vanwege een standbeeld. In een stil hoekje van de militaire...

Lees meer
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’
Interview

‘Een bekentenis door marteling was ook in de Middeleeuwen onvoldoende’

De berechting van de ‘architect van de 9/11-aanslagen’ loopt vertraging op, nu de rechtbank heeft bepaald dat zijn door marteling afgedwongen bekentenis geen geldig bewijs is. Het proces tegen Khalid Sheikh Mohammed is verdaagd tot 5 juni 2028. Middeleeuwse rechters in Europa twijfelden beduidend minder aan verklaringen die ‘onder tortuur’ waren afgelegd. Maar ze stelden...

Lees meer
Loginmenu afsluiten