Home Peter Frankopan over De Zijderoutes

Peter Frankopan over De Zijderoutes

  • Gepubliceerd op: 15 november 2016
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Jim Fasel
Peter Frankopan over De Zijderoutes

Onze wereld is continu aan verandering onderhevig en dat was in het verleden niet anders, meent de Engelse historicus Peter Frankopan, directeur van het Oxford Centre for Byzantine Research. Frankopan stelt dat de hele wereld in beweging is, maar wij in Europa niet verder kijken dan onze eigen achtertuin. In zijn boek De Zijderoutes neemt hij ons mee naar centraal-Azië, waar volgens hem de bakermat van de beschaving ligt. ‘De grootste steden en centra van geleerdheid lagen niet in Europa.’

Wat motiveerde u dit werk te schrijven?
‘Als scholier al stoorde het me dat we alleen Latijn en Grieks kregen. Waarom werd er geen aandacht besteed aan andere klassieke talen als Sanskriet en oud-Chinees? Dit voorop stellen van de Europese geschiedenis is mij altijd een doorn in het oog geweest. Ik wist zeker dat er andere manieren waren om naar de geschiedenis te kijken.

U stelt dat westerse geschiedschrijving te eurocentrisch is. Wanneer wij in het Westen naar de rest van de wereld kijken gebeurt dit met een té Europese visie.

‘Sterker nog, dat is áls wij al naar de rest  van de wereld kijken. Natuurlijk begint de wereld van een mens bij zijn eigen buurt of huis. Dit is heel normaal, maar in Europa gebeuren twee opvallende dingen. Ten eerste zien we West-Europa vaak als op zichzelf staand. Dit geeft een te bekrompen wereldbeeld. De geschiedwetenschap weerspiegelt dit: mensen willen lezen over thema’s dicht bij huis en vergeten daarmee een hele landmassa ten Oosten van Venetië.’

‘Daarnaast zijn wij in de Europese historiografie te druk bezig met onszelf op de borst kloppen, maar vergeten we dat in het verleden de grootste steden en centra van geleerdheid niet in Europa lagen. Omdat wij niet genoeg moeite doen om het verleden van andere landen goed te begrijpen, reageren we op basis van emotie. Dit helpt niet als we discussiëren over bijvoorbeeld migratievraagstukken.’

Een complete wereldgeschiedenis schrijven is natuurlijk onbegonnen werk. In uw werk probeert u een groot tijdsbestek en gebied te behandelen. Hoe selecteerde u wat zinvol was voor uw verhaal?
‘Het is de droom van iedere historicus om een volledige wereldgeschiedenis te schrijven. Helaas zit geen enkele uitgever – en waarschijnlijk ook geen enkele lezer – te wachten op een boek van drieduizend pagina’s. De verhalen die het beste verkopen zijn vaak verhalen over breakdowns: de momenten waarop mensen vochten en systemen inzakten. Maar ik vind de tijden dat we niet vochten interessanter.’

‘Voor ons Europeanen is bijvoorbeeld Karel de Grote een belangrijk figuur. Hij wordt gezien als de founding father van Europa, wat niet verwonderlijk is. Na de Romeinen was hij de eerste die Frankrijk en Duitsland grotendeels wist te verenigen, wat nog steeds geldt als de basis voor Europa. Echter, ondanks het feit dat hij een steengoede generaal en bureaucraat was, kon hij geen letter lezen en schrijven.’

‘Het is daarom voor het grote verhaal interessanter dat de islamitische wereld in die periode invloed uitoefende in een gebied dat strekte van het Spaanse schiereiland tot aan de Himalaya. Goed opgeleide Arabische geleerden bestudeerden de werken van Aristoteles. Tegelijkertijd vroegen zij zich af waarom Europeanen niet meer in deze ideeën geïnteresseerd waren en hun gereedschap inruilden voor wapens.’

De ondertitel van uw boek is “Een nieuwe geschiedenis”. Welke bronnen heeft u gebruikt bij de totstandkoming van een nieuwe geschiedenis?
‘De meeste bronnen waren gewoon voorhanden. Ik heb geen eeuwenoude manuscripten in hoeven duiken om dingen te ontdekken die nog nooit iemand gelezen had.’

‘Er zijn natuurlijk veel manier om te onderzoeken hoe mondialisering in zijn werk ging. Er is veel gekeken naar hoe goederen zich verspreidden over de hele wereld. Bekende voorbeelden hiervan zijn zijde en specerijen. Ik vroeg me af hoe flora en fauna zich verspreidden, wat mij ertoe zette om vijf weken lang walnoten te onderzoeken uit alle hoeken van de wereld.’

Denkt u dat er vaste patronen te vinden zijn in de geschiedenis?
‘Ik sluit mij aan bij wat Mark Twain zei: “History doesn’t repeat itself, but it rhymes”. Wat steeds terugkomt is dat Europa en Azië volgens een ander ritme leven. In Europa worden wij gestuurd door competitiedrang en trachten we ons van andere landen te onderscheiden. In Azië daarentegen wordt vooral gezocht naar stabiliteit.’

‘De meest interessante reactie die ik gekregen heb op mijn boek is dat mensen zich gerustgesteld voelen. Over de hele wereld ontvouwen zich complexe gebeurtenissen en dit voelt voor veel mensen bedreigend. Het stelt veel mensen dan gerust om te beseffen dat verandering een natuurlijke gang van zaken is. Ook de zorgen over bijvoorbeeld migratie en vluchtelingen zijn niks nieuws maar van alle tijden.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer