• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 1/2011

    ‘Particulier spoor niet beter dan NS’

    Ook 19de-eeuwse spoorwegen hadden mankementen

    Door: Bas Kromhout

    Winters weer zorgde de afgelopen maanden voor chaos op het spoor. Al jaren is er kritiek op de Nederlandse Spoorwegen en ProRail, die te weinig zouden doen om de problemen op te lossen. Een voorstel van het CDA om het spoor aan te besteden sneuvelde op 30 december jongstleden echter in de Tweede Kamer. Volgens A.J. (Guus) Veenendaal, tot voor kort bedrijfshistoricus van NS, laat de geschiedenis zien dat spoorwegen en privaat ondernemerschap slecht samengaan.

    ‘De eerste spoorwegonderneming in Nederland, de in 1837 opgerichte Hollandse IJzeren Spoorweg-Maatschappij, was volledig particulier. Bij de tweede, de Rijnspoorweg, was aanvankelijk sprake van overheidsfinanciering. Koning Willem I stelde zich garant voor de obligaties, en de lijnen en stations werden aangelegd door ingenieurs van waterstaat. Maar Willem II droeg het bedrijf over aan particuliere investeerders. Het kwam grotendeels in Britse handen.

    De derde grote maatschappij, opgericht in 1863, werd Staatsspoor genoemd. Dat was een misleidende term. Weliswaar waren de lijnen met overheidsgeld aangelegd, maar ze werden gehuurd door de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen, zoals de onderneming voluit heette.
    De particuliere spoorwegen leverden aandeelhouders geen gouden bergen op. De exploitatie viel duurder uit dan verwacht. De meeste lokaalspoorlijntjes waren niet levensvatbaar. Door de groei van het wegverkeer moesten vele worden opgedoekt.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen