• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    dinsdag 2 oktober 2018

    ‘Napoleon was een mens als u en ik, met zijn eigen deugden en tekortkomingen’

    Adam Zamoyski over zijn nieuwe Napoleon-biografie

    Door: Bram van der Wilt

    Op het Geschiedenis Festival geeft de Pools-Britse historicus Adam Zamoyski een lezing over zijn nieuwe boek Napoleon. De man achter de mythe. Hierin waagt hij zich aan een diepgaand psychologisch portret van Napoleon Bonaparte, om een beter begrip te krijgen van de man die half Europa bedwong. ‘Napoleon werd tijdens al zijn daden continu voortgejaagd door een diepgewortelde onzekerheid.’

    U heeft al vele titels over Napoleon op uw naam staan. Waarom dit nieuwe boek?
    ‘Toen ik werd benaderd met de vraag of ik een biografie van Napoleon wilde schrijven zuchtte ik diep. Ik had de vraag al zien aankomen, maar ik wilde mij niet wagen aan een onderwerp dat al tot in den treuren was behandeld. Toch herlas ik de meest recente Napoleon-biografieën maar weer, waarna ik enigszins van mening veranderde. Het viel mij op dat die biografieën stuk voor stuk Napoleon ofwel als held, ofwel als monster portretteerden. Een werkelijk neutrale weergave van de figuur Napoleon was mijns inziens nog niet gemaakt. Zo ben ik uiteindelijk toch overgehaald om mij aan dit onderwerp te wagen.’
     
    Wat leert dit boek ons over ‘de man achter de mythe’?
    ‘Ik probeer een beeld te schetsen van het individu Napoleon Bonaparte. In de beeldvorming van Napoleon in de afgelopen twee eeuwen werd hij vaak behandeld als object. Ik wil graag benadrukken dat hij ook maar gewoon een mens was. Volgens mij wordt uit het boek vrij snel duidelijk dat Napoleon voornamelijk gedreven werd door zijn onzekerheid. Hij is bijna zijn hele leven een buitenstaander geweest. Daardoor ontwikkelde hij een minderwaardigheidscomplex, wat er weer toe leidde dat hij een voortdurende drift had om zichzelf te bewijzen.

    Uit de vele portretten die van Napoleon gemaakt zijn, heb ik voor mijn boek alleen de portretten gekozen die naar het leven en door een goede schilder gemaakt zijn. In elk van deze portretten is de onzekerheid van Napoleon namelijk terug te zien. Zelfs in het majestueuze portret van Ingres, die Napoleon afbeeldt als keizer op de troon, is de onzekerheid van zijn gezicht te lezen. Hij kijkt de toeschouwer aan alsof hij denkt “is er iemand die dit werkelijk gelooft?”
     

    Zijn onzekerheid kwam ook voort uit het feit dat hij geen enkel empatisch vermogen had. Napoleon kon mensen heel slecht lezen, en was er op elk moment van overtuigd dat mensen neerbuigend naar hem keken. Later in zijn leven mat hij zichzelf een erg cynische houding aan. Hij pretendeerde iedereen wel door te hebben, om te verhullen dat hij in werkelijkheid geen idee had wat mensen dachten.

    Zelfs zijn roemloze einde is in zekere zin te wijten aan zijn zelftwijfel. Na de mislukte invasie van Rusland in 1812 had hij ruim de kans om vrede de sluiten met zijn talloze vijanden. Hij durfde het echter niet aan om terug te gaan naar Parijs, bang dat ze hem daar zouden uitlachen om zijn nederlaag.’

    Waaraan had Napoleon zijn succes te danken?
    ‘Ik zie Napoleon graag als een goede surfer, die hele goede golven kreeg. Hij had het geweldige talent om mensen te laten doen wat hij wilde. Maar tijdens het bestuderen van het leven van Bonaparte kwam ik er al snel achter dat het lot hem een aantal keer zeer gunstig gezind is geweest. Tijdens de terreurperiode onder het Directoire ontsnapte hij een aantal keer aan de dood. Hij was nét niet van zo'n hoge afkomst dat de revolutionairen hem als misdadiger van het Ancien Regime beschouwden.’

     

    'Napoleon had het talent om iedereen te laten doen wat hij wilde'

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen