Het was maar een televisiezender. En ook nog eentje waarvoor je met je afstandsbediening naar de driedubbele cijfers moest doorklikken. Ergens tussen Baby TV en Euronews, in dat digitale niemandsland, hield MTV Music stand. Ballingschap is een groot woord, maar toch: niemand kwam er meer, in die slechte buurt. Ik ook niet. Waarom zou ik? Alles wat daar te zien was, stond al op YouTube. In zestien varianten.
Dus toen ik las dat de Amerikaanse zender ermee was opgehouden, had dat me weinig moeten doen. Het had zelfs verbazing mogen wekken: bestond die zender dan nog? Maar in plaats daarvan kwam hij opzetten, die bitterzoete pijn die de menselijke geest reserveert voor verloren zekerheden: nostalgie. Want de ondergang van MTV is een aanwijzing dat ik oud aan het worden ben.
Net als elk einde zet deze teloorgang aan tot nadenken over het begin. Precies toen ik nieuwsgierig begon te worden naar de wereld, was Music Television er ineens. Een zender met alleen clips, nog zo’n uitvinding die mijn oudere broers en zussen niet kenden. Beter kon niet. Audiovisuele miniatuurtjes, waarin Freddie Mercury in drag de vloer stofzuigt, Madonna met torpedotieten smacht naar roem en diamanten en Michael Jackson langzaam verandert in een hologige zombie. De iconografie van mijn generatie.
De mensen achter MTV wisten hoe krachtig hun product was toen ze in 1981 begonnen. De eerste clip die ze ooit uitzonden was Video Killed the Radio Star van The Buggles, de Britse band waarachter zich de briljante producer Trevor Horn verborg. Dat nummer was ook al een uiting van nostalgie – naar de donkere tijden toen er alleen nog maar radio was. ‘Pictures came and broke your heart,’ zingt Horn – en ik vond het als puber prachtig. Breek maar, die boomerharten, kom met wat nieuws, iets wat mijn leraren totaal niet snappen.
En nu zijn mijn leeftijdsgenoten en ik dus aan de beurt. Afgedaan, we zijn geschiedenis aan het worden; niet eens meer een voetnoot op de afstandsbediening. Dat waarvoor we ooit thuisbleven interesseert niemand meer. Clips? In een tijdperk waarin AI elke denkbare waanzin uit een computer perst, zijn onze zorgvuldig geregisseerde drie minuten muzikaal toneel aandoenlijk geworden. Ambachtelijk. Tragisch zelfs.
MTV is niet verdwenen omdat niemand meer keek. MTV is verdwenen omdat niemand nog wílde kijken. In de jaren tachtig wachtten we geduldig op beelden, nu spoelen de beelden als een tsunami over ons heen. En ergens tussen kanaal 143 en het geheugen ligt de smart van een generatie die dacht dat zij voor altijd het nieuwste was. Beelden kwamen en braken ons hart; niet omdat ze verdwenen, maar omdat ze bleven komen, tot ze niets meer betekenden. Dat voorspelde Trevor Horn al begin jaren tachtig.
