Historisch Nieuwsblad 1 - 2026
‘Zestiende-eeuwers zagen executies niet als entertainment’
Isabel Casteels werd ontroerd door het gedrag van toeschouwers bij een executie. ‘Ze baden voor het zielenheil van de terdoodveroordeelde.’ Kent u de historische sensatie, zoals door Johan Huizinga omschreven? ‘Jazeker, het is datgene wat je blijft verwonderen, waardoor je als historicus je best doet om je in het verleden te verplaatsen. Dat geldt althans voor mij. Ik heb me niet voor niets gespecialiseerd in de vroegmoderne tijd. Juist omdat deze periode voor ons vreemd aanvoelt,...
De wieg van het Westen stond niet alleen in Rome en Athene
Ontstond ‘de westerse beschaving’ rond de Middellandse Zee? Nee hoor, zo betoogt Josephine Quinn. In de Oudheid was vooral sprake van netwerken tussen Azië, Afrika en Europa, die elkaar onderling beïnvloedden. Er heeft nooit een afgebakende voorloper van de westerse cultuur bestaan. Vaak worden Athene en Rome aangewezen als de belangrijkste locaties waar de westerse...
Chinese toeristen krijgen een nepversie van Europa voorgeschoteld
Ik loop door München, dat kan niet anders. Kletskoek, kijk die balkonnetjes, het is Parijs. Wacht even, toch York of een andere historische Engelse stad, zulke gevels heb je niet in Frankrijk. Nee, ik ben niet krankzinnig geworden, de namen van al deze steden flitsten door mijn hoofd toen ik recent door het Vinpearl Resort...
Erfprins Willem Frederik wilde de orde herstellen, maar zijn militaire avontuur mislukte
In 1799 versloegen Franse en Bataafse troepen bij Alkmaar een Brits-Russische invasiemacht. Joost Rosendaal geeft een levendige beschrijving van dit militaire avontuur en de pogingen van orangisten de oude orde te herstellen. Nadat stadhouder Willem V begin 1795 met zijn familie naar Engeland was gevlucht en met steun van Franse troepen de Bataafse Republiek ontstond,...
Extreem-rechtse partijen bleven na de oorlog lang rommelen in de marge
Tot ver in de jaren zestig hielden Nederlandse oud-nazi’s zich vooral in het geheim bezig met onderlinge hulp en eerherstel. Daarna traden rechts-extremisten steeds openlijker naar buiten. Ze pleitten voor een ‘blank en veilig’ Nederland. In de nacht van 20 op 21 augustus 1983 werd de 15-jarige Antilliaanse Kerwin Duinmeijer in Amsterdam met een knipmes doodgestoken. De dader was de 16-jarige skinhead Nico Bodemeijer. De reden: Kerwins huidskleur. ‘Jij moet terug naar je...
De invoering van de dienstplicht: jongemannen moesten naar het front
Militaire dienst was tijdens de Koude Oorlog vooral een vervelende onderbreking van een studie of carrière. Maar in vroeger tijden moesten tienduizenden dienstplichtige Nederlanders echt hun leven wagen aan het front. Vóór het bestaan van een algemene dienstplicht waren oorlogvoerende regeringen en landheren vooral afhankelijk van betaalde beroepssoldaten. Na een verloren slag konden ze niet...
Amerikaanse piraten maakten de Rode Zee onveilig en werden schatrijk
Eind zeventiende eeuw was een carrière als piraat in steden als New York en Boston breed geaccepteerd. De Britse regering liet dat toe – tot haar eigen handelsbelangen in het gedrang kwamen. Maar tegen die tijd hadden piraten al hun stempel op de samenleving gedrukt. In oktober 1694 verscheen in de ruw geplaveide straten van New York, dat toen nog amper 4000 zielen herbergde, een...
Stalin hongerde de Oekraïners uit om hun verzet te breken
In 1932 wilde Jozef Stalin het tegendraadse Oekraïne voor eens en voor altijd omvormen tot voorbeeldige Sovjetrepubliek. Zijn methode? Een combinatie van zuiveringen en een door mensenhanden veroorzaakte hongersnood. ‘Ik herinner me een moeder die meer op een schaduw leek dan op een mens. Ze stond langs de kant van de weg en haar broodmagere...
‘Stil zijn en nergens aankomen.’ De bedenker van de blokkendoos hekelde zijn strenge opvoeding
Papier, klei, zand, steentjes en dozen met houten blokken zijn tegenwoordig in iedere kleuterklas te vinden. Ze stammen uit de onderwijsmethode van de negentiende-eeuwse Duitse pedagoog Friedrich Fröbel. Hij liet kinderen zelfstandig en spelend leren. De geschiedenis heeft onbarmhartig geoordeeld over de opvoedkundige Friedrich Fröbel. Zeker in vergelijking met zijn Italiaanse vakgenoot Maria Montessori, die...
Hoe kom je van een nutteloze of krankzinnige koning af?
Incompetente of krankzinnige koningen konden in de Middeleeuwen dikwijls op hun troon blijven zitten. Hun macht was nu eenmaal sacraal. Toch wisten hun tegenstanders ‘nutteloze’ vorsten soms weg te werken. In 1398 ging de Duitse koning Wenceslaus IV op staatsbezoek bij zijn Franse collega Karel VI. In Reims, waar de ontmoeting plaatsvond, liet Karel ter ere van zijn gast een groots banket aanrichten. Ongetwijfeld stonden er uitgelezen spijzen en dranken op het menu, opgeluisterd met acrobaten, potsenmakers, muziek en dans. Maar alle voorbereidingen bleken voor niets. Wenceslaus moest...
Wie maakte de iconische Vietnamfoto van het ‘napalmmeisje’?
De foto van het rennende ‘napalmmeisje’ Kim Phuc in de Vietnamoorlog is een van de meest iconische oorlogsfoto’s. Fotograaf Nick Ut won er in 1973 de Pulitzerprijs mee, maar de Netflix-documentaire The Stringer betwist dat hij de maker van de foto is. Het begon drie jaar geleden met een onwaarschijnlijk telefoontje van Carl Robinson, ex-fotoredacteur...
Nu de Amerikanen Europa in de steek laten, vraagt Beatrice de Graaf zich af ‘wanneer de pleuris uitbreekt’
‘De Verenigde Staten kunnen hun veiligheidsbehoefte niet handhaven – zelfs niet met enorme kosteninspanningen – zonder de steun van de bondgenoten.’ De kracht van de trans-Atlantische coalitie hangt af van ‘de aanhoudende kracht en wil van de VS om als leider op te treden’ en de instemming ‘van de coalitiepartners om een passend deel van...
Nieuwe Netflix-serie over vergeten aanslag op een Amerikaanse president
Iedereen weet dat Abraham Lincoln in 1865 werd vermoord. Vrijwel vergeten is dat zestien jaar later weer een Amerikaanse president werd neergeschoten. De uitstekende Netfix-serie Death by Lightning haalt de aanslag op James Garfield uit de vergetelheid. Slechts zes maanden was de 49-jarige Garfield in 1881 president toen hij op een treinstation in Washington werd...
Uw maandelijkse portie geschiedenis
Maandelijks de beste historische artikelen. Bestel nu Historisch Nieuwsblad met korting!