Kluchten konden melancholie verdrijven door mensen aan het lachen te makenKunt u daar een voorbeeld van geven? 'Een goed voorbeeld van de functionalisering van de literatuur is de bloeiende kluchtcultuur die ontstond in de vijftiende en zestiende eeuw. Kluchten – volkse, komische toneelstukken – werden gebruikt om boodschappen over te brengen én als geneesmiddel. Kluchten konden melancholie verdrijven, doordat ze mensen aan het lachen maakten. Melancholie, dat tegenwoordig als een kwaaltje wordt beschouwd, was in deze tijd een levensbedreigende ziekte. Het kwam voort uit zwartgalligheid en leidde tot lusteloosheid en indolentie en kon, in het ergste geval, tot zelfmoord leiden. Het werd gezien als wapen van de duivel. Literatuur was de remedie voor zwartgalligheid, het maakte je aan het lachen, waardoor de zwartgalligheid bestreden kon worden.'
Mannen, wees gewaarschuwd: houd de vrouw onder de duimBevatten deze kluchten ook nog een boodschap? 'Ja, ze hadden bijna een propagandistische functie. Een goed voorbeeld hiervan zijn kluchten over het kerngezin, een uitvinding uit de laatmiddeleeuwse stadscultuur in de Lage Landen. De grootfamilie, waarbij iedereen - ooms, tantes, grootouders en werknemers - tot de familie behoorde functioneerde niet in de laatmiddeleeuwse stad, waar steeds meer sprake was van arbeidsdeling. Het kerngezin ontstond, waarbij ouders slechts met hun kinderen samenleefden. Er was een keiharde rolverdeling: de vader werkte en was de baas, de moeder zorgde voor het huishouden.' 'In de literatuur werd het kerngezin gepropageerd, het werd als noodzakelijk gezien voor de stadscultuur. In allerlei verhalen en kluchten werd benadrukt dat de man de baas moest zijn in het gezin, ander zou het slecht aflopen: Adam kon Eva ook niet onder controle houden, wat tot de zondeval had geleid. In verschillende kluchten werd de man gepresenteerd als een pantoffelheld, die zijn vrouw niet onder de duim kan houden, met als belangrijkste boodschap: mannen wees gewaarschuwd, houd de vrouwen er onder.'
