Home In de media

In de media

Pieter Wybenga

Gepubliceerd op: 9 juli 2009

Update 7 april 2020

‘Mussert was geen landverrader.’ Deze stelling poneerde historicus en emeritus hoogleraar geschiedenis H.W. von der Dunk in het NRC Handelsblad van 17 november 2005. Hij was tot zijn conclusie gekomen na het lezen van het recent verschenen boek Anton Mussert. Nagelaten bekentenissen. Verantwoording en celbrieven van de NSB-leider, van historicus Gerard Groeneveld. Hierin is de apologie van Mussert opgenomen die hij schreef tijdens zijn gevangenschap na de oorlog, in afwachting van zijn berechting en executie.

Voor Von der Dunk bleek uit deze teksten dat het dominante beeld van Mussert als symbool van verraad en collaboratie niet deugt. Mussert was ‘een slimme vaderlandslievende strateeg’. In het VPRO-radioprogramma OVT zwakte Von der Dunk zijn voorstel om Mussert te rehabiliteren na zware kritiek wat af: ‘Wellicht is het beter om van correctie te spreken in plaats van rehabilitatie.’
Maar ook dat is volstrekt onnodig, schrijven NIOD-medewerkers Peter Romijn en David Barnouw en Grijs Verleden-auteur Chris van der Heijden in dezelfde NRC. ‘Hij leidde de collaboratie en werd daarvoor na de oorlog dan ook terecht veroordeeld.’ Musserts bedoelingen waren wellicht in sommige gevallen van goede aard, zijn daden kunnen alleen als landverraad worden aangemerkt, vinden ze.

Die goede bedoelingen van Mussert – hij zag de NSB als bovengrondse verzetsbeweging tegen de nazi’s, en hoopte door samenwerking met de bezetter de Nederlandse nationale identiteit te behouden – zijn misschien wel reden voor een ‘gedeeltelijke revisie’, zegt Mussert-biograaf J. Meijers. ‘Maar Von der Dunk gaat te ver in zijn wens om het beeld van landverrader bij te schaven. Het idee dat Mussert een oorlogsmisdadiger was moet bijgesteld worden, maar niet dat hij een landverrader was.’ Mussert was volgens Meijers dan wel een slachtoffer van zijn eigen politieke onkunde en gebrek aan inzicht, ‘maar zijn daden zijn niet te vergeven, hoe goed zijn bedoelingen ook waren’.

Groeneveld wimpelt de kritiek op Von der Dunk echter weg als ‘een laatste schokgolf’ van overgevoeligheid voor het onderwerp. ‘Hij heeft een punt. In de jaren na de oorlog was geen enkele discussie mogelijk over de eventuele goede intenties van Mussert. Hij was het symbool van de foute Nederlander.’ Dat heeft degelijk onderzoek naar Mussert en de NSB in de weg gestaan, aldus Groeneveld, ‘en een enorme lacune opgeleverd in de geschiedwetenschap over de Tweede Wereldoorlog’.

Groeneveld: ‘Het zou best zo kunnen zijn dat Mussert gehandeld heeft met de goede intenties die in zijn apologie naar voren komen. Het is tijd dat we opnieuw gaan kijken naar Mussert en de NSB.’

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten