Home Geschiedenis in de media

Geschiedenis in de media

  • Gepubliceerd op: 14 juli 2009
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Shirley Haasnoot

‘Het grootste beeld uit de geschiedenis, David van Michelangelo, is een naakte man. En die heeft zo’n klein piemeltje.’ Met dit citaat van Amsterdamse PvdA-bestuurder Jude Kehla Wirnkar in Het Parool van 26 april, was de berichtgeving over het monument voor Anton de Kom afgelopen.

Al in 1999 hadden bewoners van de Amsterdamse Bijlmer het stadsbestuur gevraagd om een standbeeld voor deze Surinaamse held. De Kom (1898-1945) was zoon van een vrijgelaten slaaf, streed tegen koloniale onderdrukking en sloot zich in 1941 in Den Haag aan bij het verzet. Hij werd opgepakt en stierf in concentratiekamp Neuengamme.

Op het monument voor verzetsstrijder De Kom, van kunstenares Jikke van Loon, kwam echter veel kritiek. ‘Zo zou het beeld racistisch zijn,’ schreef de Volkskrant op 24 april, de dag dat het onthuld werd. Het Comité Een waardig monument vond namelijk dat de naakte De Kom eruit zag als een inboorling met een afgehakte hand, een straf voor slaven.

Over de opwinding rond de naaktheid van het beeld schreef Trouw op 25 april enigszins spottend: ‘Het comité heeft ook “zeer nadrukkelijke geslachtsdelen” ontdekt. Een vooroordeel dat negers in een permanente staat van opwinding verkeren, wordt gezegd.’

Hoewel alle landelijke dagbladen aandacht besteedden aan de bezwaren rond het beeld, nam geen enkele journalist stelling in de discussie. De toon van de berichtgeving varieerde van neutraal tot geamuseerd (NRC Handelsblad-columnist Frits Abrahams op 25 april: ‘De demonstranten hielden meteen hun spandoeken voor de geslachtsdelen waar we allemaal zo benieuwd naar waren.’

Het is echter de vraag of de Nederlandse kranten met dezelfde onverschilligheid verslag zouden doen van een dergelijk eerbetoon aan een blanke verzetsstrijder. Hoe zou worden geschreven over een monument voor de jonge Hannie Schaft (‘het meisje met het rode haar’) met enorme borsten, midden op een druk stadsplein? Of over een beeld van de zeer gereformeerde Henk van Randwijk, met grote, prominent vooruitgestoken geslachtsdelen?

Kunstenares Jikke van Loon legde in het Parool van 7 april uit dat ze het beeld van De Kom heeft gecombineerd met een boom. ‘Dat is een soort heilig symbool, waarmee ik de warmte en fierheid van De Kom wil aangeven.’ Daarom is De Kom naakt, en is zijn hand nog niet af.
Het Comité Een waardig monument heeft gelijk dat het zijn verzetsheld niet wil laten uitbeelden als een naakt oermens dat uit een boom groeit. ‘Zelfs André Hazes is in het pak gehesen!’ riepen demonstranten, volgens Het Parool van 25 april. Ook Anton de Kom verdient een pak.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer