• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    donderdag 2 maart 2017

    Een mislukte democratie

    Voorpublicatie: James Kennedy - Een beknopte geschiedenis van Nederland

    Door: James Kennedy

    De eerste jaren dat de Fransen in Nederland de dienst uitmaakten, werd volop geëxperimenteerd met meer democratie. Maar alle pogingen mislukten. Wel legden ze de basis voor de huidige inrichting van ons land.

    Na de inval van de Fransen en de vlucht van stadhouder Willem V in 1795 waren de Nederlandse revolutionairen het aanvankelijk zeer met elkaar eens. Ze waren blij om verlost te zijn van het Huis van Oranje. Gevormd door de Verlichting en de ideeën van de Franse Revolutie benadrukten ze gelijkheid voor de wet. Dit werd duidelijk in de eerste verkiezingen waarin vertegenwoordigers werden gekozen voor de Nationale Vergadering, die voor het eerst samenkwam in maart 1796.

    Alle mannen boven de twintig jaar hadden stemrecht, tenzij ze afhankelijk waren van de armenzorg of trouw hadden gezworen aan het Huis van Oranje. Religie en afkomst speelden geen rol meer als criterium voor stemrecht, wat resulteerde in een voor die tijd opvallend breed electoraat. Maar er waren ook grenzen. Hoewel vrouwen sinds de omwenteling vaak werden aangesproken als burgeressen, werden ze zonder discussie buitengesloten bij de verkiezingen. In Nederland kwam ook geen vrouwenbeweging van de grond die politieke rechten eiste, zoals in Frankrijk, waar die overigens niet succesvol was.

    Maar de democratische effecten waren na de verkiezingen meteen zichtbaar: ruim een kwart van de Nationale Vergadering bestond uit handels- en ambachtsmannen – ongewone beroepen voor parlementsleden. Ongeveer een kwart van de 126 volksvertegenwoordigers was katholiek. Hoewel dit een ondervertegenwoordiging suggereert gezien hun aantallen in de Nederlandse samenleving, was het een radicale wending in hun lot vergeleken met de situatie in de oude Republiek, toen ze van openbare ambten werden uitgesloten. Protestanten met een afwijkende mening, zoals de doopsgezinden en remonstranten, waren zelfs oververtegenwoordigd in de volksvertegenwoordiging. Ook Joden konden verkozen worden in de Nationale Vergadering. Dit was de eerste keer dat dit in Europa werd toegestaan.
     

    Napoleon veranderde ons land met een pennenstreek van een republiek in een monarchie

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen