Op 8 november is het honderd jaar geleden dat Abraham Kuyper overleed. Tegenwoordig is hij voor veel mensen niet meer dan een naam, maar gedurende enkele decennia was hij, zowel in buiten- als in binnenland, naast koningin Wilhelmina de bekendste Nederlander. Hij was de zelfbewuste en luidruchtige woordvoerder én organisator van een deel van de orthodoxe protestanten in ons land. Kuyper was de stuwende kracht achter onder meer het dagblad De Standaard, de Anti-Revolutionaire Partij, de Vrije Universiteit en de Gereformeerde Kerken in Nederland.
Velen zien Kuyper (1837-1920) als een conservatief, maar in zijn tijd waren er weinig politici die moderner en democratischer waren dan hij. Wat hij Thorbecke en andere liberalen verweet, was niet dat ze de grondwet van 1848 hadden ingevoerd, maar dat ze vervolgens één klasse stelselmatig hadden bevoordeeld boven de rest van de natie. Terwijl zij slechts in naam voor rechten, vrijheden, pluralisme en democratie waren, was volgens Kuyper het calvinisme – een ‘traditie’ die hij zelf uitvond – de ware democratische kracht.
Dit nieuwe boek is geen biografie van Kuyper, maar behandelt een aantal aspecten van Kuypers leven en werk die vaak minder aandacht krijgen. Uitgangspunt is een geschreven ‘zelfportret’ uit 1912, waarin Kuyper opsomde wat de belangrijkste rollen waren die hij had gespeeld: alpinist, reiziger, spreker, wetenschapper, activist, journalist en staatsman. Over de politicus en theoloog Kuyper is altijd veel geschreven, maar dat de man een fanatieke bergbeklimmer was – die ‘om zijn hoofd leeg te maken’ eindeloze tochten door het hooggebergte maakte – en in zijn tijd gold als de belangrijkste journalist van Nederland, dat is veel minder bekend. Een zeer levendig portret van een imponerend man. (RH)
Dit artikel is exclusief voor abonnees
De zeven levens van Abraham Kuyper. Portret van een ongrijpbaar staatsman. Johan Snel, 400 p. Prometheus, € 25,–
