• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 12/2015

    De ontdekkers van Afrika

    Afzien in Afrika

    Door: Maurice Blessing

    De inlanders waren vijandig, er heersten verschrikkelijke ziekten en het klimaat was moordend. Toch trokken Britse ontdekkingsreizigers vol goede moed Afrika in om de bevolking te ‘beschaven’.

    Twaalfduizend pond sterling. Het is een duizelingwekkend bedrag voor een journalistieke opdracht. Zeker voor het jaar 1874. Maar de steenrijke eigenaren van de Britse Daily Telegraph en de Amerikaanse New York Herald hoesten het graag op voor een wereldwijde scoop. Want dat moet de nieuwste expeditie van de 33-jarige Welshman John Rowlands gaan opleveren. Hij gaat door het leven als ‘de Amerikaanse journalist Henry Morton Stanley’. Enkele jaren daarvoor heeft hij de halfvergeten zendeling David Livingstone aan de oever van het Oost-Afrikaanse Tanganyika-meer teruggevonden.

    Dus staat Stanley, die als kind door zijn losbandige, alleenstaande moeder is afgestaan en is grootgebracht in een werkhuis voor wezen, nu aan het hoofd van wat de Daily ‘de best uitgeruste expeditie die Afrika ooit is binnengetrokken’ noemt. Zal deze ongewenste ‘bastaard’ eindelijk het raadsel van de oorsprong van de Nijl gaan oplossen?

    Op 17 november vertrekt Stanley uit het stoffige, van vliegen en slavenhandelaren vergeven kustplaatsje Bagamoyo in het huidige Tanzania. In zijn gevolg bevinden zich 228 mannen en vrouwen. Ze hebben meer dan 11.000 kilometer lopen, navigeren, roeien, strompelen, glibberen en kruipen door het dan nog vrijwel onontdekte hart van Afrika voor de boeg. Drie jaar later duiken ze weer op. Aan de monding van de Congo, aan de andere zijde van het continent.

    Op zoek naar de Nijl: 11000 kilometer lopen, navigeren, strompelen, glibberen en kruipen

    Minder dan de helft van zijn gevolg heeft de reis overleefd. Wel zijn deze gelukkigen ernstig verzwakt, doodziek of half tot geheel waanzinnig geworden. Maar het raadsel van de ‘bron van de Nijl’, dat de Britten nu al decennia in zijn greep houdt, lijkt Stanley inderdaad te hebben opgelost. Zoals zijn tragisch overleden voorganger John Hanning Speke (1827-1864) al had geopperd, blijkt dit inderdaad het Victoria-meer te zijn.
     
    Sinds het begin van de Industriële Revolutie willen de Britten de witte plekken op de kaart van Afrika inkleuren. Zo was daar al in 1791 de Ier Daniel Houghton, die spoorloos verdween in de Sahara terwijl hij de Niger zocht.

    Daarna verscheen de Schotse arts Mungo Park op het Afrikaanse toneel. Hij wist in 1796 als eerste Europeaan wél de Niger te bereiken en over zijn avonturen een smeuïge bestseller te schrijven, die hem vele navolgers zou bezorgen.

    Hoe weinig de Europeanen toen nog van de geografie van Afrika af wisten, blijkt uit Parks poging in 1805 om via de Niger de monding van de Congo te bereiken. Hij geloofde dat zij dezelfde rivier vormden. Park verdronk in de rivier die hem zijn overstelpende roem had gebracht, tijdens zo’n typische confrontatie met vijandig gezinde ‘inlanders’ waaraan het Britse lezerspubliek inmiddels verslaafd was geraakt.

    Tot de jaren 1850-1870, de gouden decennia van de Afrikaanse ontdekkingsreizigers, stierf nog een flinke trits Britse avonturiers op het ‘donkere continent’. Vanaf de jaren 1850 werden hun overlevingskansen ietsje groter. De introductie van kinine en meer geavanceerde vuurwapens waren daar deels debet aan. Toch bleef de exploratie van het ‘donkere continent’ een levensgevaarlijk avontuur.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen