Wie een krant openslaat, leest over tal van crises: van het veranderende klimaat tot zorgen over de kwaliteit van het onderwijs en de opkomst van nepnieuws. In Het Ministerie van Middeleeuwse Zaken schrijft Cécile de Morrée samen met twaalf andere wetenschappers aanbevelingen voor deze moderne uitdagingen, geïnspireerd op inzichten uit de Middeleeuwen.
Wat bedoelt u met ‘het Ministerie van Middeleeuwse Zaken’?
‘De titel is als een knipoog bedoeld. We zien onszelf eigenlijk als een denktank van middeleeuwenexperts die hun kennis toepassen op actuele vraagstukken. Daarmee willen we een concrete aanzet geven tot nieuw beleid met praktische aanbevelingen. Natuurlijk is het geen echt ministerie, en we stellen de Middeleeuwen niet in alles als voorbeeld. Ons doel is om vanuit een middeleeuws perspectief nieuwe visies te bieden, die kunnen helpen de huidige stilstand te doorbreken.’
Wat kunnen we leren van de Middeleeuwen?
‘Het boek is opgebouwd rond twaalf idealen die we vandaag de dag nog niet volledig weten te realiseren. We geven daar een alternatieve visie op door te kijken naar een samenleving die anders is, maar ook overeenkomsten vertoont met de onze. Een hoofdstuk gaat bijvoorbeeld over meertaligheid in het onderwijs. Tegenwoordig wordt dat vaak als een probleem ervaren, maar in de Middeleeuwen werd taaldiversiteit juist als een pre gezien en werd er actief gebruik van gemaakt. Dat is een perspectief waar we iets van kunnen leren.’
Welke middeleeuwse aanpak zou nog meer relevant zijn?
Dit artikel is exclusief voor abonnees
‘In een populair liedboek uit die tijd wordt beschreven hoe mensen met elkaar omgaan. Wat opvalt, is de aandacht voor consent rond intimiteit. Middeleeuwers zagen dat niet als één moment van instemming, maar als een doorlopend en gezamenlijk proces, zowel in woord als gebaar. Die liederen gaven een positief voorbeeld van hoe je op een respectvolle manier met elkaar omgaat, en benadrukten bovendien de verantwoordelijkheid van mannen om een veilige sfeer te creëren waarin vrouwen vrij kunnen zeggen wat ze willen. Zulke inzichten zijn nog altijd toepasbaar, bijvoorbeeld voor richtlijnen rond gelijkwaardigheid en sociale veiligheid in de media.’
In de Historische BoekenCast bespreekt recensent Manon van der Heijden dit boek:
Doorbreekt dit boek misverstanden over de Middeleeuwen?
‘We denken vaak dat middeleeuwers gelaten waren en dat ze met vertrouwen in God alles maar over zich heen lieten komen. Maar het tegendeel is waar: mensen in de Middeleeuwen gingen juist actief met problemen om. Dat blijkt bijvoorbeeld uit hun omgang met rampen. Middeleeuwers waren daar vaak goed op voorbereid en onderhielden samen continu de infrastructuur om overstromingen of epidemieën op te vangen. Wij stellen oplossingen daarentegen vaak uit tot het te laat is en lopen dan achter de feiten aan.’
Het Ministerie van Middeleeuwse Zaken
Cécile de Morrée (red.)
208 p. Walburg Pers, € 22,99
