Home Artsen tegen vaccinatie

Artsen tegen vaccinatie

Anti-vaccinatiebewegingen bestonden in de VS al in de negentiende eeuw en werden aanvankelijk vooral bevolkt door artsen. Geleidelijk maakten die plaats voor leken met anti-wetenschappelijke opvattingen.

Artsen tegen vaccinatie

Geertje Dekkers

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 20 juni 2019

Update 11 juli 2025

Op 10 oktober 1879 kwam in New York een groep medical gentlemen (aldus The New York Times) bijeen om te luisteren naar een anti-vaccinatietoespraak. Vaccins, vooral tegen pokken, waren indertijd in belangrijke delen van Amerika verplicht voor scholieren, maar niet alle artsen waren overtuigd van de werking. Sommige New Yorkse toehoorders waren zo gegrepen dat ze besloten een Anti-Vaccination League op te richten. Vijf van de zeven leiders van die club hadden geneeskunde gestudeerd.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

De artsen maakten bezwaar tegen de onveiligheid van vaccins. Indertijd was daar enige reden toe: inenters deden weinig aan ontsmetting en vaccins werkten niet altijd. Daarnaast hadden sommigen bezwaren tegen de theorie dat micro-organismen ziekten veroorzaakten – een theorie die in die jaren sterk in opkomst was en die het nut van vaccins kon verklaren.

Doordat die theorie steeds meer artsen overtuigde en inenters hygiënischer gingen werken, verlieten steeds meer artsen de anti-vaccinatiebeweging. Die kwam rond 1900 vooral in handen van leken, zoals stenograaf, pleitbezorger van een medicijnloze samenleving en voorstander van genezing door elektriciteit en magneten Frank D. Blue, die de strijd tegen ‛bloedvergiftigers’ vol energie voerde, maar een krimpende groep vertegenwoordigde.

Raad des Doods

‘De bloedvergiftigers uit Pittsburgh, Pennsylvania, hebben veel tegenstand gekregen vanwege hun plannen om alle kinderen te laten vergiftigen. Sommige docenten hebben geweigerd ongevaccineerde stokebranden uit hun klas te verwijderen. Dus nu heeft de Raad des Doods aangekondigd dat vanaf deze herfst alle ongevaccineerden streng zullen worden uitgesloten en dat leraren die hen toch toelaten zullen worden vervolgd.’ Aldus anti-vaccinatieactivist Frank D. Blue aan geestverwant Montague R. Leverson, mei 1898.

Pokken tegengehouden

‘Ik moet toegeven dat sommige leken, met en zonder hogere opleiding, en sommige artsen met een stevige reputatie niet geloven dat vaccins pokken voorkomen. Maar het heersende idee is dat vaccinatie de verspreiding van de angstaanjagende ziekte lijkt tegen te houden en hem minder gevaarlijk maakt voor wie hem toch oploopt. Hoewel niet iedereen het gelooft, accepteert de grote meerderheid de werking van vaccins, net als de meeste artsen.’ Aldus en lid van het Hooggerechtshof, John Marshall Harlan, in een uitspraak in een zaak over verplichte vaccinaties, 1905.

Nieuwste berichten

Overvol straatappartement 1888
Overvol straatappartement 1888
Artikel

Hittegolf in New York eist levens. Toekomstige president speelt voor reddende engel

Een hittegolf teisterde de Big Apple in 1896 en kostte honderden mensen en dieren het leven. Politiecommissaris Theodore Roosevelt schoot de bevolking te hulp – en gaf zo een kickstart aan zijn klim naar het Witte Huis. Snikhete zomers zijn een vast onderdeel van het New Yorkse leven, zozeer dat verzengende hittegolven weer snel verdwijnen...

Lees meer
Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog
Artikel

Sport en gymnastiek moesten Nederlanders voorbereiden op oorlog

Meer Nederlanders aan het sporten krijgen is al jaren overheidsbeleid, want bewegen is gezond. Sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne is er een argument bijgekomen: sport bevordert de nationale weerbaarheid. Dit was meer dan een eeuw geleden zelfs de belangrijkste reden waarom onderwijzers en militairen pleitten voor verplichte gymlessen en meer sportaccommodaties. Fysieke...

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

Beatrice de Graaf: ‘De beschaving sterft aan een netwerkinfarct’

Als de hedendaagse beschaving ten onder gaat, gebeurt dat niet door invallen van Vandalen. Noch door natuurrampen. En evenmin door een atoomoorlog. Maar het zal geschieden door overbelasting van webservers, telecomcentrales en data-opslagplaatsen. De afgelopen weken stonden de kranten vol nieuws over oorlog en conflict, nieuwe schermutselingen rond de Straat van Hormuz, een opleving van...

Lees meer
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Vanuit een reddingssloep kijken bezoekers naar beelden van de Titanic.
Recensie

Nieuwe Titanic-tentoonstelling draait vooral om spektakel

De rondreizende tentoonstelling Titanic: An Immersive Voyage is nu te zien in de Jaarbeurs van Utrecht. Het internationale entertainment bedrijf achter de tentoonstelling belooft met ‘innovatieve technologieën’ het verhaal van de scheepsramp tot leven te wekken. De makers hebben daarbij meer oog voor sensatie dan geschiedenis. Het eerste wat bezoekers bij binnenkomst zien is een...

Lees meer
Loginmenu afsluiten