Home Apartheid in Batavia

Apartheid in Batavia

  • Gepubliceerd op: 27 januari 2010
  • Laatste update 23 jun 2021
  • Auteur:
    Freke Remmers

Het Nederlandse gouvernement in Indië creëerde bewust een soort apartheid tussen de Chinezen en de rest van de koloniale samenleving. De Chinese gemeenschap werkte hier vrijwillig aan mee. Dit contrasteerde met de assimilatie van Chinese immigranten in overige delen van Zuidoost-Azië. Chen Menghong concludeert dit in haar proefschrift De Chinese gemeenschap van Batavia, 1843-1865.

Enkele maanden na de komst van gouverneur-generaal Jan Pieterszoon Coen naar Batavia in 1619 wees hij een Chinese koopman aan die de groeiende immigrantengroep moest leiden. ‘Kapitein’ Souw Beng Kong (Bencon) en zijn opvolgers behartigden de belangen van de eigen gemeenschap en functioneerden als intermediair tussen de Chinezen en het koloniale bewind.

Na een spontane opstand in 1740, die uitmondde in een bloedbad onder de Chinezen, werd verdergaande autonomie van de Chinese bevolkingsgroep urgent. De kapiteins richtten in Batavia, Semarang en Soerabaja Chinese Raden op, de Kong Koan, die een grote mate van administratieve zelfstandigheid genoten. De hogere rang van Majoor der Chinezen werd in het leven geroepen. De Majoor en de Kong Koan regelden onder meer huwelijken, scheidingen en onderwijs, en bemiddelden bij onderlinge geschillen. Ook adviseerden ze de Nederlandse overheid over kwesties aangaande de Chinese gemeenschap en leverden ze tolken.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

De Kong Koan keek voor haar handelwijze naar de wetgeving en traditionele moraal van China. Zo werden de eigen levensstijl, moraal, taal en opvoeding in stand gehouden. Dit stond aanpassing van de Chinezen aan de Indische samenleving in de weg.

De segregatie heeft de Chinese immigranten geen goed gedaan. Tot op de dag van vandaag fungeren ze in economisch barre tijden als bliksemafleider voor frustratie, angst en afgunst van de Indonesische bevolking. Brandstichting en geweld, soms met de dood tot gevolg, zijn niet uitzonderlijk. De laatste jaren is er enige verbetering. Zo mogen de Chinezen weer in het openbaar hun Nieuwjaar vieren.

Chen Menghong

De Chinese gemeenschap van Batavia, 1843-1865. Een onderzoek naar het Kong Koan-archief

199 p. Uitgegeven in eigen beheer.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer