Home Wapenakkoord geen garantie op wereldvrede

Wapenakkoord geen garantie op wereldvrede

Op 8 april jongstleden tekenden Barack Obama en Dmitri Medvedev een nieuw ontwapeningsakkoord. Dit akkoord is de opvolger van het START-verdrag uit 1991 en ligt in een lange lijn van kernwapenreductieafspraken tussen de Verenigde Staten en Rusland.

Janna Overbeek Bloem

Gepubliceerd op: 27 april 2010

Update 2 mei 2023

In de Koude Oorlog stonden de verdragen voor een vorm van stabiliteit in een gepolariseerde wereld. Maar maakt kernwapenreductie de wereld wel veiliger? Volgens Duco Hellema, hoogleraar Geschiedenis van de Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Utrecht, zijn verdragen als START van grote betekenis, maar garanderen ze geen wereldvrede.

‘Het hangt af van de welwillendheid van de landen die de afspraken maken. Sceptici zullen zeggen dat er ondanks ontwapeningsakkoorden tussen de Verenigde Staten en Rusland veel kernwapens overblijven. Ook andere landen moeten bereid zijn mee te werken aan het stoppen van kernwapenontwikkeling.

Een optimistischer standpunt gaat echter uit van wat er bereikt kan worden met het verminderen van kernwapens. Het risico op conflicten over de wapens neemt af en bovendien kan de opslag zorgvuldiger en beter gecontroleerd gebeuren. Dat is de weg die we moeten inslaan.

De Verenigde Staten en Rusland bezitten samen 95 procent van de kernwapens. Dat zijn de landen die moeten voorgaan in het afstoten ervan. Zij moeten het voortouw nemen in het verminderen en deactiveren van het nucleaire arsenaal dat ze hebben ontwikkeld tijdens de wapenwedloop.

Achteraf bezien was de kans op een nucleaire confrontatie tijdens de Koude Oorlog waarschijnlijk niet al te groot. Er waren natuurlijk momenten waarop de situatie kritiek werd, de Cuba-crisis is hiervan het bekendst. Maar ook situaties waar men minder controle over had, zoals technische storingen en dergelijke kwamen voor. Het naleven van het non-proliferatieverdrag van 1968 is dan ook nog steeds belangrijk.

Hoewel de grote kernmogendheden op dit moment voorop gaan in het afstoten van nucleaire wapens, is een vreedzame wereld niet gegarandeerd. De schade die mensen met conventionele wapens kunnen aanrichten is ook aanzienlijk. Maar omdat uitschakelen van dreiging van nucleair geweld een belangrijk onderdeel is van een vreedzamer wereldbeeld, zijn de ontwapeningsverdragen zowel van praktische als symbolische waarde.

Nu is de dreiging van nucleair geweld natuurlijk anders dan in de Koude Oorlog. Een Dr. Strangelove scenario met een dergelijke kritieke situatie tussen de VS en Rusland bestaat niet meer, en de kans dat dat terugkomt is heel klein.

Het risico nu is echter dat kernwapens in handen vallen van staten die er minder zorgvuldig mee omgaan, kijk maar naar India en Pakistan. Bovendien is dit risico verspreid. Die kleinschaligheid maakt dat kernwapenontwikkeling minder goed te controleren is. Terroristische organisaties kunnen hiervan profiteren. Al denk ik dat de kans dat een organisatie als Al Qaida nucleaire wapens in handen krijgt klein is.

Al met al is de bedoeling dat landen meer controle krijgen over het whereabouts van nucleair materiaal. Het gevaar van terroristische netwerken zal blijven bestaan, daarom is het van groot belang dat er zorgvuldig wordt omgegaan met de nucleaire grondstoffen die er zijn. Hoewel het risico van kernwapens niet verdwijnt, is de samenwerking tussen de Verenigde Staten en Rusland in de vorm van de START-verdragen van grote betekenis.’

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten