Home IN BEELD: Amerika in de versnelling

IN BEELD: Amerika in de versnelling

  • Gepubliceerd op: 30 mei 2013
  • Update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Geertje Dekkers, Annemarie Laven

'Ik zal een auto bouwen voor de massa's, beloofde Henry Ford. En hij maakte zijn belofte waar. Een eeuw geleden richtte hij zijn fabriek zo efficiënt in dat de T-Ford in het bereik kwam van veel Amerikanen. Dankzij de lopende band konden miljoenen mensen voortaan snel reizen.

Als William Klann in Chicago Swift’s Slaughterhouse bezoekt, is hij onder de indruk van de manier waarop ze daar hun varkens en koeien uitbenen. Terwijl de karkassen aan een haak door de fabriek worden getrokken, voeren werknemers langs de route steeds één gestandaardiseerde handeling uit. Het gaat efficiënt en razendsnel. 

Zo moet de auto-industrie ook gaan werken, zegt Klann tegen zijn baas Henry Ford. Aan het begin van de twintigste eeuw zetten specialisten iedere auto individueel in elkaar en dat maakt de productie erg duur. Dat kan allemaal veel slimmer, vindt Klann, en zo komt het dat vanaf 1913 de T-Fords in hoog tempo uit een assemblagelijn rollen. Voortaan bepaalt de lopende band het werktempo en vervult iedere werknemer precies zijn voorgeschreven taak. 

Bij Ford staat nu alles in het kader van de kostenefficiëntie. Vandaar ook dat de directeur besluit dat klanten voortaan hun auto ‘in alle kleuren kunnen bestellen, zolang het zwart is.’ Zwarte verf is relatief goedkoop, duurzaam en droogt snel. De productie schiet omhoog. Van ongeveer 70.000 auto’s in 1912 naar 170.000 in 1913 en ruim 2 miljoen in het piekjaar 1923. 

Ford heeft een gok genomen, want de nieuwe productielijn betekent een enorme investering. Maar het werkt en al snel volgen andere fabrieken hem na – al zal het duren tot na de Tweede Wereldoorlog voordat de lopende band alomtegenwoordig is. Door de nieuwe,  'wetenschappelijke’ manier van werken, daalt de prijs van auto’s dramatisch. 

Bij de introductie in 1908 kost de T-Ford 850 dollar, maar in de jaren ’20 is hij al te koop voor 260 dollar. Zo komt de auto binnen het bereik van de middenklasse. 

De 15 miljoen ‘Tin Lizzies’ die Ford in totaal produceert, worden goed verkocht. De T-Ford wordt ‘the car that put America on wheels’. Met zijn motor van 20 pk brengt hij vaart in het leven van grote aantallen Amerikanen, want de auto haalt wel 70 kilometer per uur. De snelle twintigste eeuw is begonnen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van vandaag. Je hebt al een abonnement voor €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Man draagt een hoofd in een kruiwagen, fotoshop negentiende eeuw
Man draagt een hoofd in een kruiwagen, fotoshop negentiende eeuw
Interview

‘Trucage met foto’s was vermaak, geen manipulatie’

Het internet raakt door AI overspoeld met nepbeelden, maar de fototentoonstelling FAKE! in het Rijksmuseum laat zien dat fotomanipulatie zo oud is als de fotografie zelf. Zo komen er in de collectie beelden van vliegende auto’s en personen met absurd grote hoofden voorbij. Volgens curator en conservator Hans Rooseboom is er wel iets veranderd sinds...

Lees meer
Nederlandse SS-bewaakster
Nederlandse SS-bewaakster
Recensie

Nederlands personeel in concentratiekampen zag zichzelf als slachtoffer

De Nederlandse mannen en vrouwen die in de concentratiekampen werkten hadden dikwijls een problematische achtergrond. Toch waren de meesten geen gestoorde monsters, toont Hans de Vries.  In Amor fati (1946) schrijft Abel Herzberg over wat hij heeft gezien in Bergen-Belsen, het concentratiekamp waar hij met zijn vrouw gevangenzat. Een van de essays gaat over ‘blonde Irmy’, een SS-Aufseherin die door de gevangenen ‘de griet’ wordt genoemd. Een niet al...

Lees meer
Drie regenten van het Leprozenhuis
Drie regenten van het Leprozenhuis
Kopstuk

Door het vetorecht kon één dwarsliggende stad de hele Republiek lamleggen

Hongarije blokkeert EU-hulp aan Oekraïne door zijn veto uit te spreken. De overige lidstaten moeten daardoor op zoek naar een geitenpaadje om hun miljarden toch bij Zelenski te krijgen. In de achttiende eeuw zorgde het vetorecht in de Republiek ook voor bestuurlijke chaos. Begin achttiende eeuw gold in de Republiek op ieder politiek niveau –...

Lees meer
Maaltijd der vrienden (1935) door Charley Toorop
Maaltijd der vrienden (1935) door Charley Toorop
Recensie

Charley Toorop had succes in het werk, maar pech in de liefde

Charley Toorop kreeg volop erkenning als kunstenaar, maar in haar privéleven was het tobben. Zo blijkt uit de biografie door Wessel Krul.  De portretten van Charley Toorop (1891-1955) zijn meteen herkenbaar: de afgebeelde personen hebben gebeitelde koppen, grote ogen en iets gekwelds. Er zit een onderstroom van agressie in. Toen Toorop begin twintigste eeuw begon te exposeren veroorzaakte haar werk opschudding. Critici vonden het ‘mannelijk’, maar...

Lees meer
Loginmenu afsluiten