Home Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Met Hollandse bedaardheid – Dirk J. Tang

Rob Hartmans

Historicus, journalist en vertaler

Gepubliceerd op: 15 juni 2021

Update 13 oktober 2022

Waarom schafte Nederland de slavernij af? En waarom duurde dat eigenlijk zo lang? Dirk Tang inventariseert helder en zonder ideologische stellingname welke factoren een rol speelden. Vergeleken met andere Europese landen schafte Nederland vrij laat de slavernij in de koloniën af. Pas in 1863 was het zover, terwijl de voormalige slaven nog tien jaar onder staatstoezicht bleven staan en gedwongen werden op de plantages te blijven werken. Om die reden wordt tegenwoordig vaak 1873 aangehouden als jaar waarop er echt een einde kwam aan de slavernij. Wat waren de factoren die een rol speelden bij de afschaffing van een fenomeen dat in de West ruim twee eeuwen had bestaan? Kwam het door het voortdurende verzet van slaven? Of was slavernij economisch gezien gewoon niet meer rendabel? Of was er sprake van een omslag in de publieke opinie? En waarom duurde het in Nederland langer dan in de meeste andere landen? Antwoorden op deze vragen kunnen al snel een ideologisch karakter krijgen, maar in Met Hollandse bedaardheid gaat Dirk Tang op heel bedaarde en heldere wijze in op de verschillende aspecten van deze geschiedenis. Het zal niet verbazen dat er niet één oorzaak voor de afschaffing van de slavernij is aan te wijzen. Tijdens de hele periode van slavernij waren er slaven die ontsnapten en vanuit het oerwoud aanvallen op plantages pleegden en opstanden ontketenden. Toen er een debat over slavernij ontstond speelde dit een rol, maar doorslaggevend was het verzet niet. Ook de toenemende kritiek op het verschijnsel slavernij – voortkomend uit christelijke motieven of verlichtingsidealen – was van belang, waarbij aangetekend moet worden dat vooral de niet-aflatende propaganda van Britse abolitionisten grote invloed had. De Britse druk was sowieso heel belangrijk, want die zorgde ervoor dat koning Willem I in 1814 al wel de slavenhandel verbood. Ook economische ontwikkelingen speelden een rol. Hoewel de Industriële Revolutie in Nederland ook vrij laat op gang kwam, werd het veel ondernemers al vroeg duidelijk dat slavernij steeds minder efficiënt was. Nadat rond 1833 op suikerplantages in Suriname de eerste stoommachines waren ingevoerd, ontstond er meer behoefte aan geschoolde en gedisciplineerde arbeid en werd slavenarbeid een te onzekere factor. Echt vlot ging het allemaal niet, maar dat gaan dingen in het gezapige en bedaarde Nederland zelden. Rob Hartmans is historicus, journalist en vertaler.  

Met Hollandse bedaardheid. Hoe Nederland tussen 1800 en 1873 slavernij in de koloniën afschafte

Dirk J. Tang

192 p. Walburg Pers, € 14,99

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7 - 2021

Nieuwste berichten

Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Eustatius van Boulogne op het tapijt van Bayeux
Artikel

Gaf een koningsmoordenaar opdracht voor het Tapijt van Bayeux?

Op het Tapijt van Bayeux speelt graaf Eustatius van Boulogne een heldenrol. Maar volgens de kronieken was hij een lafaard – of erger. Liet hij het borduurwerk maken om zijn naam te zuiveren? In het British Museum wordt momenteel het Tapijt van Bayeux tentoongesteld. Het is een van de belangrijkste bronnen over de Slag bij...

Lees meer
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Allegorie op de Pacificatie van Gent. De Nederlandse Leeuw bewaakt het toegangshek naar de Hollandse Tuin met de zeventien provincies. Spaanse soldaten hebben de tuin omsingeld. Naar ontwerp van Adriaen Pietersz van de Venne, circa 1624.
Artikel

De Pacificatie van Gent was een verdeelde vrede

De Pacificatie van Gent wordt wel gezien als een eerste onafhankelijkheidsverklaring van de Nederlanden. Katholieken en protestanten, steden en adel verenigden zich om de muitende soldaten van het Habsburgse leger het land uit te krijgen. Maar waren de ondertekenaars wel zo eensgezind? Op 8 november 1576 schalden de trompetten over de Botermarkt in Gent. Een...

Lees meer
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Japanse soldaten marcheren langs een Britse militaire post bij Shanghai, 1937.
Recensie

De Tweede Wereldoorlog transformeerde Azië

Voor Aziaten was de Tweede Wereldoorlog misschien wel ingrijpender dan voor Europeanen, bewijst sinoloog Hans van de Ven. Al langer klinkt er kritiek op onze nogal eurocentrische blik op de Tweede Wereldoorlog. De oorlog in China die in 1937 al begon, de hongersnoden in Bengalen en op Java en militaire operaties zoals het Japanse offensief...

Lees meer
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
VWO-leerlingen tijdens hun eindexamen, 8 mei 2026.
Opinie

Geschiedenisonderwijs dreigt staatsopvoeding te worden 

Geschiedenislessen in de bovenbouw van het middelbaar onderwijs zullen vanaf 2030 zijn gericht op het opvoeden van leerlingen tot goede burgers met bepaalde gewenste opvattingen. Dat wil tenminste de commissie die de concept-examenprogramma’s heeft opgesteld in opdracht van het ministerie van OCW. Het vak geschiedenis dreigt hiermee te verworden tot staatspedagogiek.  De concept-examenprogramma’s voor het...

Lees meer
Loginmenu afsluiten