‘De cast van uw film is weinig divers, waarom is dat?’ Regisseur Nikolaj Arcel en acteur Mads Mikkelsen waren een seconde uit het veld geslagen toen een journalist deze vraag stelde bij de persconferentie van hun film Bastarden. Mikkelsen proestte: ‘Waar heb je het over?’ Arcel gaf wél antwoord: ‘Omdat de film in Denemarken in 1750 speelt.’
Geen speld tussen te krijgen, zou je zeggen, maar de vraag kwam niet uit de lucht vallen. Het casten van mensen met een historisch niet-Europees uiterlijk in kostuumdrama’s is al een paar jaar zo normaal dat het als verplichting is gaan voelen. In de Britse productie The Frankenstein Chronicles patrouilleert in het Londen van 1827 een politieman met een Afrikaans uiterlijk en niemand die dat gek vindt. In de Duitse remake van Sissi vertolkt een vrouw geboren in Teheran aartshertogin Sophie. Sissi zelf is overigens half Turks en de kamerdienaar van haar man komt uit Irak – opmerkelijk voor iemand die Eugen Ketterl heette.
Dit artikel is exclusief voor abonnees
Maar kunst mag toch interpreteren? Zeker. Kunst mag alles. Maar interpretatie is iets anders dan cosmetische herinrichting van het verleden alsof je een muur voorziet van een nieuw verfje. Kleurenblind casten kan briljant zijn wanneer het theatraal is en het publiek begrijpt dat we naar een historische fantasie kijken, zoals Bridgerton. Of bij een universeel verhaal: niemand vraagt bij Vondel of de acteurs wel uit het juiste graafschap komen. Maar zodra je de modder een historisch correcte geur meegeeft en de dialogen laat druipen van tijdgebonden ernst, dan kun je een bleke Deen niet zomaar door een man uit Djibouti laten spelen.
Het reduceert acteurs bovendien tot een trofee voor de opzichtig progressieve makers. Neem Jodie Turner-Smith, een donkere actrice met presence, lef en een gezicht dat een scène kan laten vonken. Ze is door de BBC in het keurslijf van Anne Boleyn geperst, niet om iets nieuws te zeggen over macht of vrouwelijkheid, maar om een hedendaagse discussie te voeren in de verkeerde setting. Ze verdient rollen die haar vrijheid geven, niet die haar tot symbool van andermans gelijk maken.
Het gaat hier niet om angst voor diversiteit, dat is het goedkoopste verwijt. Het gaat om eerlijkheid. Maak een alternatieve geschiedenis en wees er trots op. Maar als je het verleden cast als hoofdrolspeler, wees dan niet verbaasd wanneer iemand vraagt waarom er een agent langs de Thames loopt die in de negentiende-eeuwse werkelijkheid waarschijnlijk gelijk in de bak was gegooid. Of in het water. Daarmee ontken je zijn en onze geschiedenis.
Authenticiteit is geen reactionaire hobby, het is een afspraak tussen maker en publiek. Breek dat convenant en je krijgt geen morele overwinning, je krijgt irritatie. En die emotie doet altijd afbreuk aan je boodschap.
