Home Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Brabant liet verhongerende plattelanders in de steek

Toen de provincie Brabant in de Zuidelijke Nederlanden in 1740-1741 werd getroffen door hongersnood, deden de autoriteiten niets om de arme plattelandsbevolking te helpen. Uit een artikel van historicus Seb Verlinden in het Tijdschrift voor Economische en Sociale Geschiedenis rijst het beeld op van een bestuurlijke elite die alleen oog had voor zijn eigen belangen. 

Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.
Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Bas Kromhout

Hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 9 januari 2026

Update 20 februari 2026

De crisis werd veroorzaakt door extreem koud en nat weer. De graanoogst mislukte, weilanden liepen onder water en dieren stierven in groten getale. In hun nood stuurden 227 plattelandsgemeenten verzoekschriften aan de Staten van Brabant om vermindering van hun jaarlijkse belastingafdrachten. Slechts 80 gemeenten kregen een – zeer beperkte – korting. De maatregel kwam niet ten goede aan de allerarmsten, die immers nauwelijks belasting betaalden, maar aan zelfstandige boeren, die werden aangeslagen voor hun boerderijen. Deze laatste groep had afgevaardigden in de Staten. 

Dat de provincie niet toeschietelijker was, had aan de ene kant te maken met een eigen betalingsachterstand ten opzichte van de Habsburgse centrale overheid. Tot overmaat van ramp moesten de Staten in 1742 graan opkopen ten behoeve van een passerend regeringsleger van 22.000 Oostenrijkers, die ten oorlog trokken tegen Frankrijk. Aan de andere kant maakten de Staten van Brabant onderscheid tussen slachtoffers van de hongersnood. Omdat ze bang waren voor opstand, gaven ze wel voedselsteun aan de armen in de steden, maar niet aan de hongerenden op het platteland. 

Beeld: Een boerderij in betere tijden. Schilderij door Hendrik Willem Schweickhardt, 1774.

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 2 - 2026

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten