‘Is dit Willem van Oranje of prinses Máxima?’ Het is niet alleen een oefenvraag in het lespakket Naar Nederland, maar ook de kop waarmee Trouw op dinsdag 28 februari zijn artikel opende over het ‘basisexamen inburgering in het buitenland’. Het lespakket ‘Inburgeren in het buitenland’, dat door het ministerie van Justitie werd ontwikkeld, bevat een fotoboek met honderd vragen, waarvan dertig op het echte examen worden gesteld. Veel vragen gaan over geschiedenis: ‘Waarom is Anne Frank beroemd?’ en ‘Waren de VOC-schepen voor de visvangst of voor de handel?’
De media reageerden eind februari neutraal tot afkeurend. De Volkskrant citeert de joviale Bertus in zijn stamcafé in Amsterdam-Oost: ‘Wie bij een falende integratie zijn heil zoekt in zo’n examen, begrijpt er niks van.’ Ronduit geïrriteerd is opinieweekblad Elsevier: ‘De vragen die immigranten krijgen, weerspiegelen allerminst de Nederlandse samenleving en cultuur.’ ‘Het toelatingsexamen lijkt dan ook niet bedoeld om integratie te bevorderen, maar om een drempel op te werpen tegen immigratie.’
‘Maar dat lijkt mij juist heel verstandig,’ zegt Piet Emmer, hoogleraar geschiedenis van de Europese expansie en de daarmee verbonden migratie. ‘Alle examens zijn tot op zekere hoogte willekeurig, maar hiermee kun je toetsen of mensen zich de minimale kennis en vaardigheden kunnen toe-eigenen, die ze nodig hebben om zich staande te houden in een kennismaatschappij als Nederland.’
Samen met historicus-journalist Hans Wansink publiceerde Emmer het politieke pamflet Wegsturen of binnenlaten?, waarin hij immigratie beschouwt als onvermijdelijk maar ook profijtelijk. ‘Ik denk dat het gezien de demografische ontwikkelingen in Nederland verstandig is om nieuwe immigranten toe te laten. Maar een groep grotendeels islamitische immigranten die we naar Nederland haalden om de economie te stimuleren, is een belasting geworden. Een groot deel van deze mensen is in Nederland totaal mislukt en dat kost veel geld.’
