Home De nevelmaand brumaire

De nevelmaand brumaire

Marchien den Hertog

Historicus en journalist

Gepubliceerd op: 17 april 2007

Update 7 april 2020

De nevelmaand brumaire
Al maanden heerste er opwinding in Parijs. Eindelijk komen de Staten Generaal bijeen. De gesprekken, ook onder de adel, gaan alleen maar over politiek. 'In het theater in Versailles werd geapplaudisseerd voor republikeinse teksten, onder de edelen ging het over democratie, op de bals over filosofie en in de boudoirs over moraal,' schrijft de comte de Ségur.

Zo herinnert ook de Franse hofdame Lucy, markiezin de La Tour du Pin, zich het voorjaar van 1789. Ze zal de revolutie die op stapel staat in angstige momenten - aanhoudingen, opstootjes en onderduik - aan den lijve meemaken, tot ze in 1794 vlucht naar Amerika, waar ze aantal jaren heel gelukkig leeft als boerin.

Aan de hand van Lucy's memoires schetst Caroline Hanken een verrassend en genuanceerd beeld van de Franse Revolutie. Niet - wat gezien haar bron voor de hand zou liggen­ - dat van onschuldige edelen die weerloos naar de guillotines worden gesleept. Maar evenmin dat van een adel die zo decadent aan het feesten is dat de revolutie haar volledig overvalt.

Want ook Lucy ervaart haar leven aan het hof vaak als benauwend, duf en zinloos. Veel edelen omarmen de nieuwe ideeën, en het hoofd van de koning ligt in 1789 nog zeker niet op het hakblok; zo wordt hij op de eerste herdenking van de Bastillebestorming nog luid toegejuicht door het volk.

Antropologe Hanken heeft een fijn oog voor veelzeggende details. Zo ontdekt ze een woordenboek uit 1790, met nieuwe woorden als comité, égalité, élire en citoyen. Achterin wordt sterk afgeraden termen als serf, vasal, privilégés, ordre du roi en petit peuple ooit nog te gebruiken.

Ze verwondert zich over de nieuwe kalender die in 1793 wordt ingevoerd (de jaartelling begint in '92, een week duurt tien dagen, een deel van oktober vormt met november de nevelmaand brumaire); raakt de bevolking hierdoor niet totaal gedesoriënteerd? En ze vraagt zich af waar de lichamen van al die Terreurslachtoffers eigenlijk gebleven zijn.

Zo laat ze op een boeiende manier zien hoe de revolutie zichzelf nog moest uitvinden. Er heerste chaos en besluiteloosheid; door de spanningen kon een kleine gebeurtenis een grote symbolische lading krijgen. Dat revoluties hun eigen kinderen plegen op te eten, moest zelfs Robespierre nog ontdekken.

Nieuwste berichten

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad
Artikel

Het Russische parlement heeft nooit veel te vertellen gehad

De Russen gaan van 18 tot en met 20 september naar de stembus om de 450 leden van het parlement – de Staatsdoema – te kiezen. Dat deze verkiezingen geen ‘feest van de democratie’ zijn, past in de politieke geschiedenis van Rusland. Een echte parlementaire cultuur kon daar nooit opbloeien 4 oktober 1993. Tanks die...

Lees meer
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten
Artikel

Verkiezingsfraude kwam regelmatig voor in de Verenigde Staten

Zogenaamd om stemfraude bij de komende congresverkiezingen in Amerika te voorkomen, pleit Donald Trump voor landelijke regels die voor alle staten moeten gelden. Hij is er wat laat mee, want de echte wanpraktijken bij Amerikaanse verkiezingen dateren vooral van de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw. Dit artikel krijg je van...

Lees meer
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Keeper Farzaneh Tavasoli van het Iraanse zaalvoetbalteam in 2025.
Artikel

Iraanse sporters dagen de macht uit

In Iran vormen sport, protest en politiek al eeuwenlang een nauw verweven, maar ook conflictueuze drie-eenheid. Nu zijn het vaak vrouwelijke voetballers die van zich laten horen. Ooit waren het worstelaars, vertelt politicoloog Caroline Azad. Gholamreza Takhti is een legende in Iran. In de jaren vijftig van de vorige eeuw werd deze worstelaar – ‘met...

Lees meer
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Een kamp van Artsen zonder Grenzen in Tsjaad.
Artikel

Artsen zonder Grenzen: onafhankelijk, maar nooit apolitiek

Een groep artsen die vond dat het Rode Kruis niet genoeg deed tegen mensenrechtenschendingen in Biafra, stichtte in 1971 de medische hulporganisatie Artsen zonder Grenzen. De initiatiefnemers wilden volledig apolitiek opereren, maar dat bleek in de praktijk vrijwel onmogelijk. Médecins Sans Frontières (MSF), de moederorganisatie van Artsen zonder Grenzen, is een medische internationale hulporganisatie. Momenteel biedt MSF hulp in Nepal na een dodelijke overstroming en is de organisatie werkzaam in Oekraïne en Gaza, waar ze...

Lees meer
Loginmenu afsluiten