Home Tweede Kamer droeg bij aan complottheorieën Bijlmerramp

Tweede Kamer droeg bij aan complottheorieën Bijlmerramp

Voormalig betrokkenen bij het officiële onderzoek naar de vliegramp in de Bijlmer weerleggen in Historisch Nieuwsblad de bekende complottheorieën. Daarbij uiten zij stevige kritiek op de parlementaire enquêtecommissie en de toenmalige minister Hanja Maij-Weggen.

Tweede Kamer droeg bij aan complottheorieën Bijlmerramp
PRI47 - 19921005 - AMSTERDAM, NETHERLANDS : (FILES) general view of the ruins dated 05 October 1992 of the two apartment buildings which were hit by the crashing El Al cargo Boeing 747. Four crew members and 39 persons have lost their lives. The Dutch government is awaiting today©s release 22 April 1999 of a parliamentary commission report into the 1992 El Al Boeing plane crash which killed 43 people. EPA PHOTO AFP FILES/JACQUES DEMARTHON/PRI47 - 19921005 - AMSTERDAM, NETHERLANDS : (FILES) general view of the ruins dated 05 October 1992 of the two apartment buildings which were hit by the crashing El Al cargo Boeing 747. Four crew members and 39 persons have lost their lives. The Dutch government is awaiting today©s release 22 April 1999 of a parliamentary commission report into the 1992 El Al Boeing plane crash which killed 43 people. EPA PHOTO AFP FILES/JACQUES DEMARTHON

Gepubliceerd op: 13 september 2024

Update 16 september 2024

Het openbaar maken van archiefstukken over de ramp in de Bijlmer, waarmee de overheid deze maand een begin maakt, zal volgens de oud-onderzoekers geen relevante nieuwe informatie opleveren. En complotdenkers zullen vasthouden aan hun alternatieve feiten, denken zij. Daarom vertellen ze nog één keer hoe het écht zat met bijvoorbeeld het verarmde uranium in het ramptoestel, de beslissing van de piloten terug te keren naar Schiphol en het mysterieuze ‘derde rondje’ boven de Bijlmermeer.

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Historisch Nieuwsblad sprak uitgebreid met Henk Pruis en Heert Tighelaar, en luisterde naar opgenomen verklaringen van Frans Erhart. Zij waren direct betrokken bij het onderzoek naar de oorzaken van de ramp op 4 oktober 1992. Dat gold ook voor Henk Wolleswinkel, die het vooronderzoek leidde. Hij overleed in 2023, maar Historisch Nieuwsblad kreeg inzage in zijn persoonlijke archief.

Protestbrief aan de minister

Het blijkt dat Wolleswinkel in december 1992 in aanvaring kwam met minister Hanja Maij-Weggen van Verkeer en Waterstaat. Wolleswinkel wilde een persconferentie beleggen om misverstanden uit de weg te ruimen, die waren ontstaan door de chaotische overheidscommunicatie in de eerste maanden na de ramp. De minister verbood dat. Maar daartoe was zij niet bevoegd volgens Wolleswinkel, die werkte in opdracht van de onafhankelijke Raad voor de Luchtvaart. Hij stuurde aan minister Maij-Weggen een vlammende protestbrief: ‘Het is in strijd met de letter en de geest van de Luchtvaart Ongevallen Wet dat de minister aan de vooronderzoeker instructies geeft.’ Het heeft Wolleswinkel altijd gegriefd dat complotdenkers zijn onafhankelijkheid en integriteit als vooronderzoeker in twijfel trokken.

Henk Wolleswinkel toont Kamerleden de route die het rampvliegtuig aflegde voor het crashte, 5 februari 1999. Bron: ANP/Bert Verhoeff/Hollandse Hoogte

Een van de invloedrijkste bronnen van complottheorieën is het boek Going down, going dow van de voormalige Trouw-journalist Vincent Dekker. Het boek vormde de basis voor de KRO-NCRV-dramaserie Rampvlucht, die twee jaar geleden op de publieke omroep werd uitgezonden. Dekker beweert onder meer dat het rampvliegtuig, een Boeing 747 van de Israëlische maatschappij El Al, op het IJsselmeer had moeten landen. Volgens de deskundigen die Historisch Nieuwsblad sprak was dat geen optie, omdat de piloot wist dat het toestel op het water in stukken zou breken. Ook bedacht Dekker de theorie van het ‘derde rondje’ dat het zwaargehavende vliegtuig zou hebben gemaakt, waardoor het in de Bijlmer crashte. Hiervoor ontbreekt niet alleen bewijs, zo’n derde rondje was bovendien technisch onmogelijk. Tegenover Historisch Nieuwsblad houdt Dekker evenwel vast aan zijn lezing.

‘Onder de pet’

Maar niet alleen sommige journalisten hebben steken laten vallen, vinden de deskundigen. Ook de parlementaire enquêtecommissie die in 1999 de ramp onderzocht, droeg bij aan een sfeer van onterecht wantrouwen tegen hen. Zo suggereerde de commissie dat de verkeersleiding van Schiphol informatie over de lading ‘onder de pet’ had gehouden. ‘Dat is flauwekul,’ zegt Benno Baksteen, de toenmalige voorzitter van de Vereniging van Nederlandse Verkeersvliegers. ‘De verkeersleiding gaat niet over de lading.’

Baksteen heeft nog geprobeerd het beeld recht te zetten: ‘Ik zat dezelfde avond nog bij Met het oog op morgen, daarna bij Buitenhof. Dat hielp niet, “onder de pet” was te sexy. Dit is geen verwijt aan de media, dit is een verwijt aan de enquêtecommissie. Dat hebben ze bewust zo gedaan. Verder heeft de commissie uitstekend werk verricht, maar dat scoren in de media uiteindelijk belangrijker was dan waarheidsvinding vind ik heel erg.’

Download gratis de speciale digitale editie "Bijlmerramp – De complottheorieën ontrafeld"

Ontvang de special en elke week historische duiding bij het nieuws, boekrecensies en aanbiedingen.

Openingsbeeld: ravage op de plek waar het vliegtuig neerstortte. De dag na de ramp, 5 oktober 1992. Bron: ANP/EPA/Jacques Demarthon

Nieuwste berichten

Motor bij Kneppelfreed
Motor bij Kneppelfreed
Artikel

Op ‘knuppelvrijdag’ eisten de Friezen hun taal op

Op 16 november 1951 raakten boze Friezen in Leeuwarden slaags met de politie. Kneppelfreed, zoals deze confrontatie bekend kwam te staan, gaf een belangrijke impuls aan de emancipatie van de Friese taal. Aanleiding was een rechtszaak over een verkeersboete van zeven gulden. Eind oktober 1951 zorgde Fries statenlid en journalist Tsjebbe de Jong voor ophef...

Lees meer
Péter Magyar bezoekt de archieven, 4 november 2026.
Péter Magyar bezoekt de archieven, 4 november 2026.
Nieuws

Hongaarse heksenjacht dreigt na openbaarmaking informantenarchief

De Hongaarse regering maakt tienduizenden documenten uit de archieven van de communistische geheime politie openbaar. Daarmee komt de nieuwe minister-president Péter Magyar een verkiezingsbelofte na, maar bij veel Hongaren leidt het tot onrust. Sommigen troffen tot hun schrik de namen van hun familieleden aan. Maar wat betekent het precies als een naam uit de lijst...

Lees meer
Groot NEderland
Groot NEderland
Nieuws

Groot-Nederlandse gedachte veranderde van romantisch ideaal in extreem-rechts hondenfluitje

Nederland en Vlaanderen in één staat: wat ooit begon als gedachte-experiment onder Nederlandse en Vlaamse studenten zou in de twintigste eeuw verworden tot extreem-rechts idee over een zuivere Nederlandse gemeenschap. Harold van der Kraan schrijft in zijn proefschrift dat de Groot-Nederlandse gedachte in de periode 1880-1980 nooit volledig van het Vlaamse toneel verdween. In 1911...

Lees meer
Beatrice de Graaf
Beatrice de Graaf
Column

‘De overlevenden van de oorlog snakten naar iets motiverends’

Waarom schoten er direct na 1945 zoveel voetbalstadions uit de grond in Duitsland? Hadden de mensen daar nietiets beters te doen? Soms wordt boeiende geschiedenis geschreven door uit te gaan van wat mensen samenbindt in tijden van crisis. En nee, dat zijn niet altijd zware woorden of abstracte vergezichten. Dat kan ook het vooruitzicht van...

Lees meer
Loginmenu afsluiten