Home Spanningen in Hatay

Spanningen in Hatay

  • Gepubliceerd op: 17 december 2012
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Jessica Maas

De winkelier in de kustplaats Samandag is helder. Als hij moet kiezen, dan vecht hij voor Assad – voor Syrië. Niet voor Turkije, waar hij woont. En hij is geen uitzondering in de grensprovincie Hatay. Veel Arabische alevieten daar steunen het regime van Assad in Damascus. Zij zien de talloze vluchtelingen uit de Syrische burgeroorlog liever gaan dan komen. De spanningen lopen op in dit multiculturele deel van Turkije, waar Arabische alevieten, soennieten, christenen, Koerden en een handjevol Armeniërs en Joden samenleven.

Gezien de geschiedenis van Hatay is de verdeeldheid niet vreemd. Sinds 1920 viel het onder Frans mandaat. In september 1936 kondigde Frankrijk aan dat Syrië zelfstandig werd en dat Hatay, dat toen de Sancak van Alexandrette heette, bij Syrië zou horen. Hoewel de Turken in de provincie in de minderheid waren, kwam Ankara in verzet. President Mustafa Kemal Atatürk beschouwde Hatay als het historische thuisland van de Turken en zag bovendien het strategische belang van de havenstad Alexandretta, het huidige Iskenderun.

Het probleem-Hatay was geboren. Frankrijk bracht de zaak voor de Volkenbond, die in januari 1937 een delegatie naar Alexandretta stuurde.

In de Sancak van Alexandrette liepen de spanningen op tussen de Turkse aanhangers van Atatürk en de Arabieren. Ankara deed er intussen alles aan om de Turkse invloed in de regio te vergroten. Met succes. Na het rapport van de waarnemers ter plaatse besloot de Volkenbond dat Hatay een autonome status zou krijgen, hoewel Syrië het gebied internationaal zou vertegenwoordigen.

Een andere internationale commissie schreef de nieuwe grondwet voor Hatay, waarna de kiezers zich moesten registeren. Dat verliep verre van vreedzaam. Er was sprake van gewelddadige intimidatie, omkoperij en onderdrukking van alles wat ‘anti-Turks’ was.

Uiteindelijk behaalden de Turken een meerderheid in het nieuwe parlement, dat meteen op 2 december 1938 de onafhankelijke Republiek Hatay uitriep. Het kleine staatje was een kort leven beschoren. Een jaar later werd het de nieuwste provincie van Turkije. Dit tot grote schrik van Syrië, dat de Turkse annexatie nooit heeft erkend en op landkaarten Hatay nog vaak in Syrië plaatst.

In de periode van 1938 tot 1940 verliet ongeveer 80 procent van de christelijke bevolking de provincie – vaak onder druk van het Turkse leger. De Fransen, die Ankara te vriend wilden houden met het oog op de Italiaanse en Duitse dreiging, keken de andere kant op.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer