Nu het ebolavirus de VS en Spanje heeft bereikt, zwellen de waarschuwingen aan over de risico’s op wereldwijde besmetting. Annet Mooij, auteur van Van pest tot aids. Vijf eeuwen besmettelijke ziekten in Amsterdam, volgt de berichtgeving over de eboladreiging met bijzondere belangstelling. ‘Zodra er epidemische ziektes opduiken, zoals een aantal jaren geleden de Mexicaanse griep en sars, zie je eenzelfde emotionele reactie. Hoewel we weten dat het helemaal niet zo makkelijk is om een virus als ebola over te dragen, begeeft de ratio het. Besmettelijke ziekten zijn angstaanjagende verschijnselen die een oud collectief onderbewustzijn aanspreken. Een onredelijke vrees voor gevaar vlamt op, niet gebaseerd op moderne medische kennis of feiten.

Ebola heeft tot nu toe een paar duizend slachtoffers gemaakt. Een schijntje vergeleken met de honderdduizenden Afrikanen die jaarlijks sterven aan malaria. Maar aan malaria zijn we gewend; de ziekte is niet besmettelijk, en is geen bedreiging voor het Westen. De potentiële dreiging van een epidemische ziekte als ebola geeft het gevoel dat we de controle kunnen verliezen. Dit boezemt een diepgewortelde collectieve angst in, die wordt gevoed door de media, die ons nauwkeurig op de hoogte houden van alle ziektegevallen wereldwijd.

Autoriteiten gaan mee in de ziektehypes, omdat ze doodsbang zijn om fouten te maken. Ten tijde van de Mexicaanse griep kocht de overheid preventief miljoenen vaccins in. Achteraf bleken deze helemaal niet nodig en was het gevaar schromelijk overschat. Hetzelfde gold voor de angst voor het aidsvirus, die begin jaren tachtig opkwam. Aanvankelijk vreesde men dat iedereen zomaar aids zou kunnen oplopen door onbeschermd seksueel contact. Pas later bleek dat het virus in Europa vooral beperkt bleef tot homoseksuelen. In Afrika is dit helaas anders gelopen.

Een onredelijke vrees voor gevaar vlamt op