Home Klei en zand

Klei en zand

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 20 juni 2007

Update 7 april 2020

Vijfenzeventig jaar geleden, op 27 mei 1932, voer een kleine sloep door het laatste gat; daarna werd het door grijpers gedicht met klei en zand. De Afsluitdijk was klaar, in dit jubileumjaar aanleiding voor de tentoonstelling De Verbinding. 75 jaar Afsluitdijk in het Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad. Een foto van het moment is er te zien.

De tentoonstelling begint met fragmenten uit de film Dood water uit 1934 over de bouw van de dijk. De soundtrack is een lied dat overal op de kleine expositie te horen is. Dat gaat bijvoorbeeld over het Breezand, de zandbank die veranderde in een steunpunt voor de dijk, een 'ijzeren eiland van ijzeren wilskracht'. De zanger bezingt ook de 'tonnen klei en zand' en de 'almachtige wil der natuur'.

Oneindig trots was Nederland op deze enorme overwinning. Dat blijkt duidelijk op de expositie. Er zijn gedenkborden ter gelegenheid van de opening en brochures in verschillende talen.

Al ruim veertig jaar eerder had ingenieur Lely zijn plan geschetst. In een film wordt hij opgevoerd als oudere man met bolhoed. Hij is inmiddels minister en wordt nagespeeld door een acteur. Het is rond 1918 en Lely kijkt uit over het water. Eindelijk is zijn plan aangenomen. De minister overpeinst hoe verderop in Europa mannen sneuvelen voor een stuk grond. Nederland daarentegen wint land uit zee: 'Veel vreedzamer, vindt u niet?'

In het licht van dit glorieuze verleden is de expositie erg klein, misschien tien bij twintig meter. Hij bestaat uit drie, vier paden, vormgegeven als rijstroken op de dijk. Er zijn veel foto's van de werkzaamheden en werklieden: baggeraars, betonvlechters, steenzetters. Er zijn documenten en een paar voorwerpen, zoals de bakjes van een baggerschuit. De stereodia's ten slotte zijn adembenemend. Wie door de kijkers kijkt, kan de dijkwerkers bijna aanraken en het doek, doek, doek van de bootjes horen.



De Verbinding. 75 jaar Afsluitdijk Nieuw Land Erfgoedcentrum, Oostvaardersdijk 1-13, Lelystad. Open: di-vr 10-17 uur, za-zo 11:30-17 uur. Info 0320-26 07 99 of www.nieuwlanderfgoedcentrum.nl

Andere exposities over het thema 75 jaar Afsluitdijk zijn te zien in het Wieringer Eiland Museum 'Jan Lont' op Stroe, in de bibliotheek van Wunseradiel, het Kazemattenmuseum in Korwerderzand, en in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

Nieuwste berichten

Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Soldaten bestormen het strand van Normandië in Pressure.
Artikel

Metereologen ruziën over D-Day in film ‘Pressure’

Weersvoorspelling een saai onderwerp? Niet als het verloop van een oorlog ervan afhangt. Het op feiten gebaseerde Pressure toont de hoogoplopende ruzie tussen geallieerde meteorologen over de verwachting voor D-Day. Bedolven onder tegenstrijdige adviezen moet opperbevelhebber Dwight Eisenhower beslissen over de invasiedatum. Als D-Day een maand eerder was gepland, waren meteorologen het volstrekt met elkaar...

Lees meer
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Vijftiende-eeuwse bruiloft in Florence, door Giovanni di ser Giovanni Guidi.
Interview

In Florence waren niet de huizen, maar de huwelijken onbetaalbaar

Wie een woning wil, moet vaak overbieden: twee derde van de huizen in Nederland wordt boven de vraagprijs verkocht. In de Renaissance hadden Florentijnen ook last van overbiedingsgekte: doordat rijke families de prijs opdreven, ontstond er ‘bruidsschatsinflatie’, vertelt historicus Marlisa den Hartog. ‘Bruidsschatten werden een financiële markt op zich.’ Hoe zag de vijftiende-eeuwse Italiaanse huwelijksmarkt...

Lees meer
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Archeologen leggen de fundering van een Romeins badhuis bloot in Nijmegen, 2026.
Interview

Nieuwbouwwijken op Romeinse ruïnes: hoe kunnen we erfgoed bewaren?

Bij archeologische opgravingen in Nijmegen is het grootste Romeinse badhuiscomplex in Nederland ontdekt. Maar op de plek van de opgraving wordt binnenkort een nieuwe woonwijk gebouwd. Hoogleraar Monique van den Dries legt uit hoe archeologen en projectontwikkelaars elkaar kunnen helpen om Nederlands erfgoed zichtbaar te bewaren. Over een paar jaar staat het Nijmeegse Waalfront vol...

Lees meer
Zhivkov in 1980.
Zhivkov in 1980.
Artikel

Is Bulgarije pro-Russisch? Deze premier wilde van zijn land de zestiende Sovjet-staat maken

De kersverse Bulgaarse premier Roemen Radev zou pro-Russisch zijn; net als zijn voorganger Todor Zhivkov wijst hij graag op het Russische bevrijdingsverhaal van 1878. Die vroegere premier was zo loyaal aan het Kremlin, dat hij de Bulgaarse soevereiniteit inzette in onderhandelingen met Moskou. Zhivkovs pro-Russische koers botste met de ideeën van zijn dochter, die juist...

Lees meer
Loginmenu afsluiten