Home Klei en zand

Klei en zand

  • Gepubliceerd op: 20 jun 2007
  • Update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Marieke Prins

Vijfenzeventig jaar geleden, op 27 mei 1932, voer een kleine sloep door het laatste gat; daarna werd het door grijpers gedicht met klei en zand. De Afsluitdijk was klaar, in dit jubileumjaar aanleiding voor de tentoonstelling De Verbinding. 75 jaar Afsluitdijk in het Nieuw Land Erfgoedcentrum in Lelystad. Een foto van het moment is er te zien.



De tentoonstelling begint met fragmenten uit de film Dood water uit 1934 over de bouw van de dijk. De soundtrack is een lied dat overal op de kleine expositie te horen is. Dat gaat bijvoorbeeld over het Breezand, de zandbank die veranderde in een steunpunt voor de dijk, een ‘ijzeren eiland van ijzeren wilskracht’. De zanger bezingt ook de ’tonnen klei en zand’ en de ‘almachtige wil der natuur’.

Oneindig trots was Nederland op deze enorme overwinning. Dat blijkt duidelijk op de expositie. Er zijn gedenkborden ter gelegenheid van de opening en brochures in verschillende talen.

Al ruim veertig jaar eerder had ingenieur Lely zijn plan geschetst. In een film wordt hij opgevoerd als oudere man met bolhoed. Hij is inmiddels minister en wordt nagespeeld door een acteur. Het is rond 1918 en Lely kijkt uit over het water. Eindelijk is zijn plan aangenomen. De minister overpeinst hoe verderop in Europa mannen sneuvelen voor een stuk grond. Nederland daarentegen wint land uit zee: ‘Veel vreedzamer, vindt u niet?’

In het licht van dit glorieuze verleden is de expositie erg klein, misschien tien bij twintig meter. Hij bestaat uit drie, vier paden, vormgegeven als rijstroken op de dijk. Er zijn veel foto’s van de werkzaamheden en werklieden: baggeraars, betonvlechters, steenzetters. Er zijn documenten en een paar voorwerpen, zoals de bakjes van een baggerschuit. De stereodia’s ten slotte zijn adembenemend. Wie door de kijkers kijkt, kan de dijkwerkers bijna aanraken en het doek, doek, doek van de bootjes horen.

De Verbinding. 75 jaar Afsluitdijk Nieuw Land Erfgoedcentrum, Oostvaardersdijk 1-13, Lelystad. Open: di-vr 10-17 uur, za-zo 11:30-17 uur. Info 0320-26 07 99 of www.nieuwlanderfgoedcentrum.nl

Andere exposities over het thema 75 jaar Afsluitdijk zijn te zien in het Wieringer Eiland Museum ‘Jan Lont’ op Stroe, in de bibliotheek van Wunseradiel, het Kazemattenmuseum in Korwerderzand, en in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al vanaf €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Duitse inwoners moeten Praag verlaten, mei 1945.
Duitse inwoners moeten Praag verlaten, mei 1945.
Artikel

Het Westen legitimeerde etnische zuiveringen

Na de Tweede Wereldoorlog werden ruim zestien miljoen Duitsers, Polen, Oekraïners, Belarussen en Balten verdreven uit hun geboortestreek. Ze moesten zich vestigen in nieuwe, homogene natiestaten. Waarom liet het Westen dat gebeuren? Dit artikel krijg je van ons cadeau Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding...

Lees meer
Na de bevrijding. Wederopbouw, schaarste, zuivering
Na de bevrijding. Wederopbouw, schaarste, zuivering
Recensie

Wat schreven kranten over de periode na de bevrijding?

Drie jonge historici behandelen de periode na de bevrijding. Met als belangrijke bron: kranten. Maar wat voegen ze daarmee toe?  Nieuwe generaties historici komen met verhalen die voortkomen uit andere vragen, nieuwe bronnen of afwijkende interpretaties. Zo gaat de geschiedwetenschap vooruit en blijft ze bij de tijd. En zo positioneert een groep jonge Nijmeegse historici hun boek over...

Lees meer
Still uit de film Two Prosecutors
Still uit de film Two Prosecutors
Recensie

In ‘Two Prosecutors’ wordt naïef geloof in Stalin genadeloos afgestraft

Weer een film over het terreurbewind van Sovjetleider Jozef Stalin? Jazeker, maar niet zomaar een film. Two Prosecutors schetst met angstaanjagende precisie de kafkaiaanse machinerie van gruwelijke rechteloosheid.  Dit artikel krijg je van ons cadeau Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en...

Lees meer
Iraanse soldaat draagt een gasmasker tijdens de oorlog met Irak.
Iraanse soldaat draagt een gasmasker tijdens de oorlog met Irak.
Artikel

Iran geeft zich niet snel gewonnen, een erfenis van zijn bloedige oorlog met Irak

In Iran wordt het huidige conflict met Israël en de Verenigde Staten de ‘Tweede Opgelegde Oorlog’ genoemd. De eerste was tegen het Irak van Saddam Hoessein en duurde van 1980 tot 1988. Iran trok belangrijke lessen uit die strijd. Irak en Iran, de twee buurlanden waarvan de namen slechts één letter verschillen, kregen allebei in...

Lees meer
Loginmenu afsluiten