• Inloggen
  • Shop
  • Winkelmand
  • Log in

    Wachtwoord vergeten?

    Account aanmaken
    Historisch Nieuwsblad 10/2016

    Het verdrag van Sykes-Picot

    Hoe een nooit uitgevoerd verdrag woede blijft opwekken

    Door: Maurice Blessing

    Het is een van de meest gehate akkoorden ter wereld: het Verdrag van Sykes-Picot uit 1916, waarmee de Fransen en de Engelsen hun invloedssferen in het Midden-Oosten bepaalden. Maar het werd nooit uitgevoerd. Wat stond erin dat nog steeds furieuze reacties opwekt? 

     Het is november 1917. De Turkse Ottomanen hebben dit oorlogsjaar al een aantal gevoelige militaire nederlagen moeten slikken. Terwijl hun Duitse en Oostenrijkse bondgenoten de handen meer dan vol hebben aan de eigen frontbesognes, veroveren Brits-Indiase troepen in maart 1917 het Ottomaanse Bagdad. In juli wordt de havenstad Aqaba aan de Rode Zee onder de voet gelopen door een groepje rebelse Arabische stammen, daartoe met goud- en wapenzendingen aangespoord door Britse ‘adviseurs’. En inmiddels rukken, vanuit het zojuist gevallen Gaza, de troepen van generaal Allenby op naar Jeruzalem. Het heeft er veel van weg dat de heilige stad voor Kerstmis in Britse handen valt. Hiermee komt de weg naar Damascus, en uiteindelijk ook Istanboel, open te liggen.
     

    Lenins cadeau's

    Maar dan breekt in de Russische hoofdstad Petrograd voor de tweede maal dat jaar een revolutie uit. Het nieuwe, bolsjewistische regime onder Vladimir Lenin maakt bekend dat het zich onvoorwaardelijk uit de Grote Oorlog zal terugtrekken. De nieuwe regering wil niks meer te maken hebben met de ‘imperialistische machten’ die elkaar sinds de zomer van 1914 wereldwijd met bajonetten, vliegtuigbommen en gifgas te lijf gaan. In de Ottomaanse hoofdstad Istanboel wordt het nieuws van de aangekondigde terugtrekking van het Russische leger, dat een deel van Oost-Anatolië bezet houdt, met ongeloof en hoopvolle opwinding ontvangen. Is dit de reddingsboei die het Ottomaanse Rijk van de naderende ondergang kan redden?

    Het lijkt zeer onwaarschijnlijk – tot de Ottomanen een tweede presentje uit Petrograd krijgen aangereikt. De bolsjewieken zijn in de staatsarchieven gedoken en hebben daar een geheime overeenkomst gevonden: het tot op de dag van vandaag beruchte ‘Verdrag van Sykes-Picot’.
     

    Imperialistische veelvraten

    Hoewel de bekendmaking van dit verdrag het uiteindelijke verlies van de Ottomanen in de Grote Oorlog niet zal voorkomen, heeft het verreikende gevolgen. Het zal het imago van het Westen in het Midden-Oosten namelijk eens en voor altijd door het slijk halen.

    Wilt u meer geschiedenisverhalen lezen?

    Ontdek de duizenden verhalen die we voor onze abonnees beschikbaar stellen, lees de nieuwste artikelen uit Historisch Nieuwsblad en ontvang iedere week leestips van de redactie in uw mailbox. Met Historisch Nieuwsblad Online krijgt u altijd de juiste historische context om het nieuws van nu te begrijpen.
    Registreer nu en lees de eerste maand voor slechts 1 euro!

    Al abonnee? Log dan in en lees direct alle geschiedenisverhalen online. Heeft u nog geen account of is uw emailadres niet bij ons geregistreerd? Lees dan hier hoe u verder kunt lezen.

    Word lidInloggen