Home De roze geschiedenis van Amsterdam

De roze geschiedenis van Amsterdam

ADVERTORIAL - Amsterdam staat al jaren bekend als een tolerante stad met een bloeiende homogemeenschap. In de jaren negentig was Amsterdam zelfs Gay Capital of the World. Deze vrijheden zijn echter niet zonder slag of stoot verkregen.

De roze geschiedenis van Amsterdam
Bet van Beeren achter een fles melk voor café ’t Mandje op de Zeedijk, een vrijhaven voor mensen met uiteenlopende seksuele voorkeuren (1961). © Erven Sjoerd Holsbergen, Stadsarchief Amsterdam.

Gepubliceerd op: 3 juli 2023

Update 4 juli 2023

Advertorial

In de vierde aflevering van de Historische BoekenCast vertelt Monique Doppert meer over haar boek. Luister de aflevering hier.

Homoseksualiteit was vanaf 1811 niet meer bij de wet verboden in Nederland,  maar het bleef een immens sociaal taboe. Begin twintigste eeuw zat vrijwel iedere homoseksuele man en vrouw in de kast. Openlijk homoseksueel zijn gaf problemen met werk, vrienden en familie. Het was beter om contact met ‘zo iemand’ te vermijden. De politie hield de gedragingen van iemand die bekend stond als homoseksueel nauwlettend in de gaten. Kortom, uitkomen voor homoseksualiteit betekende leven als een paria. Natuurlijk ontmoetten homoseksuele mannen en vrouwen elkaar. Er waren vriendenkringen, er bestond een bescheiden kroegleven, en het straatleven bood enige ruimte. Maar álles in het geniep. Vrouwen waren op hun beurt nog onzichtbaarder dan mannen, al was het maar omdat de laatsten meer bewegingsvrijheid en vaak ook meer geld hadden.

Monique Doppert. Foto door Bob Bronshoff.

Het leven in de kast was een leven in isolement en anonimiteit. De opties voor een homoseksuele man of vrouw waren: homoseksuele ‘neigingen’ onderdrukken of een dubbelleven leiden. Levenslang stopten mensen hun gevoelens zorgvuldig weg of leidden een gecompliceerd dubbelleven, inclusief systematisch liegen en bedriegen. Constant achterdochtig en angstig, want wat als iemand zijn mond voorbijpraatte? Wat doet dat met iemands gemoed? Vaak camoufleerden homoseksuele mannen en vrouwen hun geaardheid met een schijnverloving, waarna ze trouwden, een gezin stichtten en zo gevangen zaten in een verstandshuwelijk. Anderen bleven ongetrouwd en waren de ietwat vreemde, ongetrouwde en kinderloze tante of oom.

In Amsterdam, de roze geschiedenis vertelt Monique Doppert de geschiedenis van homoseksuele mannen en vrouwen in de hoofdstad: van heimelijke homoseksuele praktijken in kroegen en krochten aan het begin van de twintigste eeuw via de eerste stapjes van de homo-emancipatie naar de bloei van een provocatieve subcultuur vanaf de jaren zeventig en de openstelling van het huwelijk in 2001.

Bet van Beeren achter een fles melk voor café ’t Mandje op de Zeedijk, een vrijhaven voor mensen met uiteenlopende seksuele voorkeuren (1961). © Erven Sjoerd Holsbergen, Stadsarchief Amsterdam.

De rol van de gemeente Amsterdam is in honderd jaar tijd 180 graden gedraaid. Voorheen waren het stadsbestuur en zijn politieagenten bestrijders van homoseksuele mannen en vrouwen, maar tegenwoordig steunt en beschermt Amsterdam haar queergemeenschap. Amsterdam, de roze geschiedenis richt zich op domeinen waarin de regenboogfamilie in de stad het meest zichtbaar is: cultuur, activisme en emancipatie, horeca en uitgaan.

Het boek beent in tien hoofdstukken door de roze stadsgeschiedenis, van sodomieten, tribaden, homofielen, potten en flikkers tot en met lhbtiq+’ers. Het begint met een korte inleiding over homoseksueel gedrag vóór 1900. Vervolgens over de eerste behoedzame stappen op het emancipatiepad, de primeur van een homodemonstratie in Amsterdam, Gay Games, om te eindigen in 2022 met onder andere de heropening van het iconische café ’t Mandje.

Amsterdam, de roze geschiedenis
Monique Doppert
288 p. Boom uitgevers Amsterdam, €29,90

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten