Home De hype rond een stad in de Amazone

De hype rond een stad in de Amazone

Archeologen hebben in het regenwoud in Ecuador overblijfselen van een meer dan duizend jaar oude stad in kaart gebracht. Ze noemen het een bijzondere vondst, maar volgens de Amerikaanse archeoloog Anna Roosevelt was allang bekend dat vroege bewoners van de Amazone een stedelijke cultuur hadden. ‘Ik erger me aan de hype, want het is helemaal geen nieuwe ontdekking.’

Amazone

Peter Speetjens

Gepubliceerd op: 23 januari 2024

Update 25 januari 2024

Op 11 januari jongstleden pakte het Amerikaanse Science Magazine groot uit met het artikel Two Thousand Years of Garden Urbanism in the Upper Amazon. Een team onder leiding van de Franse archeoloog Stephen Rostain ‘ontdekte’ een stedelijke cultuur in de Upano-vallei in het oosten van Ecuador. 

Dit artikel krijg je van ons cadeau

Wil je ook toegang tot HN Actueel? Hiermee lees je dagelijks geschiedenisverhalen met een actuele aanleiding op onze website en ontvang je exclusieve nieuwsbrieven. Sluit hier een abonnement af en je hebt direct toegang.

Meer historische context bij het nieuws? Schrijf u in voor onze gratis nieuwsbrief.

Ontvang historische artikelen, nieuws, boekrecensies en aanbiedingen wekelijks gratis in je inbox.

De heuvels in het landschap bleken door mensenhanden gemaakt en lagen in clusters rondom een ceremonieel platform. Ze waren onderling verbonden door wegen en omringd met terrassen en afwateringskanalen. De zogenaamde Huapula-cultuur floreerde tussen 500 v.Chr en 300 tot 600 n.Chr. 

Wanneer een wetenschappelijk blad als Science met een dergelijk stuk komt, is dat groot nieuws in de wereldwijde media, die het vervolgens vaak niet zo nauw nemen met de details. Zo ook dit keer.  Van de BBC tot de Hindu Times schreeuwden de koppen dat er een verloren stad was ontdekt in het Amazoneregenwoud. De Telegraaf schreef dat de stad ‘nooit eerder werd blootgelegd’. Zelfs een kwaliteitskrant als The Guardian meldde dat Rostain de stad twintig jaar geleden zou hebben ontdekt.   

Dat klopt niet, zegt de Amerikaanse archeologe Anna Roosevelt, hoogleraar antropologie aan de Universiteit van Illinois in Chicago. ‘Ik erger me aan de hype, want het is helemaal geen nieuwe ontdekking.’

Verkeerde voorstelling

Roosevelt doet al meer dan veertig jaar onderzoek in de Amazone. Volgens haar publiceerde de Ecuadoraanse priester en archeoloog Pedro Porras al in 1987 een monografie waarin hij stelde dat de heuvels in de Upano-vallei een tuinstedelijk karakter hadden en dat ze ooit omringd waren door terrassen, kanalen en wegen.

Porras deed een groot aantal radiokoolstofdateringen die toonden dat de vindplaats stamt uit de zogeheten formatieve periode – een van de latere fases in de culturele evolutie van de mens, ruwweg van 2000 v.Chr tot 500 n.Chr., toen de mens vooral in nederzettingen woonde en zich op landbouw richtte. 

‘Er stond niets nieuws in het Science-artikel, behalve een bevestiging van Porras’ onderzoek en een verfijning van de plattegrond,’ zegt Roosevelt. ‘Het stoort me dat Science auteurs de neiging hebben hun eigen onderzoek verkeerd voor te stellen door dat van de oorspronkelijke auteur te negeren.’

Cowboyverhalen

Het beeld van de Amazone is de laatste jaren ingrijpend veranderd. Decennialang heerste de opvatting dat het regenwoud te onvruchtbaar en te onherbergzaam was om een complexe cultuur voort te brengen. De aanwezigheid van de mens zou een recent fenomeen zijn en betrof vooral kleine groepen jagers en verzamelaars.   

Inmiddels weten we wel beter. De menselijke aanwezigheid in de Amazone is veel ouder, omvangrijker en gevarieerder dan lang werd gedacht. Roosevelt heeft onder meer aangetoond dat de grotten van Monte Alegre in Brazilië al rond 11.000 v.Chr. werden bewoond. En niet alleen in de Upano-vallei, maar op tal van plaatsen is een rijke tuinstedelijke cultuur aangetroffen.

De LIDAR-lasertechnologie, waarmee ook Rostain in Ecuador werkte, is een geweldig hulpmiddel dat in moeilijk toegankelijk terrein ongelooflijk snel een gebied gedetailleerd in kaart van brengen. Maar ere wie ere toekomt. En, na bijna de hele twintigste eeuw een verkeerd beeld van de Amazone te hebben geschetst, is de archeologische wetenschap nu weinig gebaat met Indiana Jones- en andere cowboyverhalen. 

Openingsbeeld: Het Amazoneregenwoud. Bron: Wikimedia Commons/Neil Palmer.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten