Chas Gerretsen was krokodillenjager, cowboy en soldaat. Maar ook een legendarische fotograaf. Hij noteerde zijn herinneringen in een wonderlijk boek.
Voluit heet hij Charles Arthur Gerretsen, geboren in 1943 in Groningen. Tijdens zijn eerste omzwervingen door Australië en de Verenigde Staten noemde hij zich ‘Tex’. Hij wilde leven ‘als in de film’ en die naam en de onafscheidelijke cowboyhoed moesten de indruk wekken dat hij een Amerikaan was. Voor wie de wereldberoemde fotograaf Chas Gerretsen niet kent, is zijn autobiografie een wonderlijke leeservaring. Hij maakte onder meer furore met de iconische staatsiefoto van de Chileense generaal Pinochet met zonnebril en neerhangende mondhoeken.
Het lijkt wel een schelmenroman. De ondertitel rept van een ‘avonturenverhaal’, en dat is het. Non-stop-avonturen van een bijna twee meter lange slungel die nergens lang over nadenkt, de wereld onbekommerd bereist, van meisje naar meisje, van werelddeel naar werelddeel. De geschiedenis vanaf de Tweede Wereldoorlog trekt zo spelenderwijs voorbij. In de tijd dat Nederlanders massaal naar Australië emigreren, wordt hij daar kortstondig krokodillenjager. In Amerika schopt hij het begin jaren zestig tot cowboy en soldaat, in Mexico eindigt hij als ongewenste vreemdeling. Allemaal kinderspel vergeleken met Gerretsens leven in Zuidoost-Azië, waar hij in de jaren zestig als hippie heen trok en bij toeval emplooi vond als freelance cameraman en oorlogsverslaggever. De oorlog in Vietnam en Cambodja vormde hem, daar kroop hij menigmaal door het oog van de naald – 25 van de 30 journalisten met wie hij samenwerkte, lieten daar het leven. Dat deel is het groteske en huiveringwekkende zwaartepunt. Het is merkbaar dat Gerretsen de rondspokende herinneringen aan toen probeert te bezweren door erover te schrijven. We lezen hoe een Amerikaanse aanvoerder van een Vietcong-groep in een wit uniform met een rode sjerp door Amerikaanse mariniers gedood werd. We lezen hoe in Laos een gibbon Gerretsen aanrandde. We lezen hoe hij zijn Rolex-horloge als pasmunt inzet, keer op keer.
Het is dan maar een kleine stap naar zijn latere werk als set-fotograaf voor Francis Ford Coppola’s film Apocalypse Now. Was dat een pro- of juist anti-oorlogsfilm? Geen van beide, zegt Gerretsen, de gekte en de drugs waren even alomtegenwoordig als in Vietnam. Maar er was een belangrijk verschil: ‘Apocalypse Now was de oorlog, maar zonder slachtoffers.’ Wat een leven, wat een boek.
– Jeroen Vullings is criticus.
Het wonderbaarlijke en vreemde leven van Chas Gerretsen
Chas Gerretsen
331 p. Boom, € 24,50
