Home Bommeljé: De Nieuwste Tijd

Bommeljé: De Nieuwste Tijd

Bastiaan Bommeljé

Historicus

Gepubliceerd op: 12 september 2001

Update 7 april 2020

Men kan geen historicus zijn zonder een opgewekt humeur. Daarom werd mijn gemoed verscheurd tussen optimisme, vergevingsgezindheid en zielenvreugd toen ik de gloednieuwe geschiedkundige periodiek Nieuwste Tijd in handen kreeg. Nu Theoretische Geschiedenis niet meer onder ons is, na een smartelijk ziekbed wegens terminale leegte, gloeit de blijdschap om deze liefdesbaby van een groep Amsterdamse historici uit de invloedssfeer van Hans Blom en enkele Groningse contemporanisten extra fel.

Nieuwste Tijd beoogt `op basis van vakmanschap en openheid de uit elkaar gegroeide werelden van professionele geschiedschrijving en het publieke debat weer dichter bij elkaar te brengen'. Dat lukt aardig, want reeds op bladzijde 69 staat: `Historici tellen weer mee in het publieke debat.' Interessant is ook de geschiedfilosofische visie van het blad. Meteen in de tweede zin komt het tot een plaatsbepaling: `Dat tegenwoordig zelfs de nieuwste tijd in een ogenblik voorbij is, ervaren we sterker dan vroeger.'
Dit lijkt mij een diepzinnige gedachte, hoewel ik niet meteen kan doorgronden wie de `we' zijn. Misschien dezelfde `we' als verderop in: `Bovendien worden we overspoeld met zoveel informatie, dat er nauwelijks tijd is voor enige (historische) reflectie.' Gelukkig biedt Nieuwste Tijd wel `reflectie'. Dat blijkt uit het inzicht: `De nieuwste tijd gaat zo snel en is daarom ook zo snel voorbij dat de geschiedenis erin wordt meegezogen.' Lees deze zin nogmaals en vraag u af: is dat een bezwaar? Welzeker, weet de redactie, omdat `het risico bestaat dat ook binnen de wereld van de geschiedenis de waan van de dag het historische besef begint te overvleugelen'.
Het stemt dankbaar dat dit blad vervolgens toont wat dat betekent. Neem het stuk door de Vlaamse historicus Georgi Verbeeck, met de openingszin: `Nog meer dan voor Nederland het geval is geweest, kaderde het dekolonisatieproces voor België in een veel ruimer internationaal verband dat de binnenlandse politiek oversteeg.' (Zijn er ook internationale verbanden die de binnenlandse politiek níét overstijgen?)
En neem de bijdrage van Frances Gouda, de Amsterdamse hoogleraar vrouwenstudies en koloniale en multiculturele geschiedenis (deze leerstoel is uiteraard geheel ontstegen aan de waan van de dag). Het gaat om een voorpublicatie van haar boek over de Indonesische onafhankelijkheid, maar het valt te hopen dat zij snel beslist of de Tweede Politionele Actie op 18 of op 19 december 1948 begon (beide data zijn hier te lezen) en of de Amerikaanse beleidsmakers nu leden aan `blindheid' dan wel `overmoed' of toch `voldoende waren geïnformeerd over de Indonesische maatschappij'.
En dan het stuk van de Rotterdamse aio Stef Scagliola over haar promotieonderzoek. Indien dit betoog al geen prijs verdient voor de diepte der inzichten (`Bij controversiële thema's is de hoeveelheid concurrerende interpretaties groot'), dan toch zeker omdat het woord `ik' meer dan tweehonderd keer valt.
En nadat Remco Raben zijn eigen (`aardige') NIOD-tentoonstelling heeft gerecenseerd, weet men: dit is een rijk blad, dat de lezer vervult met vreugde over het professionele vakmanschap van de universitaire geschiedschrijving. Vooral die ene zin, die lijkt mij uitermate waar: `de nieuwste tijd is in een ogenblik voorbij.'

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten