Home Steden waren ongezond voor middeleeuwse boeren 

Steden waren ongezond voor middeleeuwse boeren 

  • Gepubliceerd op: 16 jul 2025
  • Update 26 sep 2025
  • Auteur:
    Geertje Dekkers
Dordrecht tijdens de Sint-Elisabethsvloed

Toen het huidige Nederland vanaf de late Middeleeuwen verstedelijkte, nam het aantal mensen met luchtwegproblemen toe. Niet alleen in de stad, maar ook op het platteland. Dat blijkt uit het proefschrift The air we breathe, waarop Maia Casna onlangs in Leiden promoveerde.

Casna onderzocht botten uit de periode 470-1850 op sporen van onder meer chronische ontsteking van de bijholten naast de neus en middenoorontsteking. Die sporen namen toe in de tijd, samen met het percentage van de bevolking dat in steden woonde.  

In de steden zelf lag dat redelijk voor de hand, omdat een belangrijk deel van de bewoners er in ongezonde omstandigheden leefde en werkte. Maar ook buiten de stadsmuren gingen de luchtwegen van mensen achteruit. Volgens Casna kwam dat waarschijnlijk doordat de landbouw intensiever werd. Een grotere stedelijke bevolking betekende meer vraag naar voedsel en dus produceerden boeren meer. De intensievere teelt ging ten koste van de luchtkwaliteit in hun omgeving, waardoor ze meer ontstekingen kregen.  

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 7/8 - 2025

Dossier Middeleeuwen

Dit is mogelijk Jan van Eyck zelf, 1433. Opvallend is dat de geportretteerde de toeschouwer direct aankijkt; dat is tot die tijd niet gebruikelijk.
Dit is mogelijk Jan van Eyck zelf, 1433. Opvallend is dat de geportretteerde de toeschouwer direct aankijkt; dat is tot die tijd niet gebruikelijk.
Beeldessay

Hoe Jan van Eyck de schilderkunst voorgoed veranderde

Diepe kleuren, weelderige details en karakteristieke portretten. De schilderijen van de Vlaamse meester Jan van Eyck zijn na ruim 600 jaar nog steeds overrompelend. Generaties kunstenaars in heel Europa zijn door hem beïnvloed. Vanaf het moment dat Het Lam Gods in 1432 wordt getoond in de St. Baafskathedraal in Gent, is Jan van Eyck beroemd....

Lees meer
De kroning van Hendrik III
De kroning van Hendrik III
Artikel

Hoe kom je van een nutteloze of krankzinnige koning af?

Incompetente of krankzinnige koningen konden in de Middeleeuwen dikwijls op hun troon blijven zitten. Hun macht was nu eenmaal sacraal. Toch wisten hun tegenstanders ‘nutteloze’ vorsten soms weg te werken.    In 1398 ging de Duitse koning Wenceslaus IV op staatsbezoek bij zijn Franse collega Karel VI. In Reims, waar de ontmoeting plaatsvond, liet Karel ter ere van zijn gast een groots banket aanrichten. Ongetwijfeld stonden er uitgelezen spijzen en dranken op het menu, opgeluisterd met acrobaten, potsenmakers, muziek en dans. Maar alle voorbereidingen bleken voor niets. Wenceslaus moest...

Lees meer
Middeleeuwse monnik drinkt stiekem bier
Middeleeuwse monnik drinkt stiekem bier
Interview

Middeleeuwers dronken bier, want water was voor dieren

‘We kunnen beter bier drinken, net als in de Middeleeuwen,’ grapten Utrechters toen hun kraanwater ondrinkbaar werd door besmetting met een bacterie. In de Middeleeuwen dronken iedereen inderdaad bier, zegt historicus Leendert Alberts. Dat had niet met vervuild water, maar met status te maken. Vóór 1600 hadden inwoners van de Lage Landen weinig andere keuze...

Lees meer
Limburgs Museum prikt mythe over Bourgondiërs door
Limburgs Museum prikt mythe over Bourgondiërs door
Reportage

Limburgs Museum prikt mythe over Bourgondiërs door

Limburgers pronken graag met hun imago van Bourgondische levensgenieters. Maar wie waren de échte Bourgondiërs die in de Late Middeleeuwen hun stempel drukten op de Nederlanden? Dat is te zien in het Limburgs Museum. Het toont met unieke bruiklenen uit nationale en internationale collecties de geschiedenis van drie generaties Bourgondische hertogen. ‘Het waren de aartsvaders...

Lees meer
Loginmenu afsluiten