‘De Krim is al eeuwenlang een twistpunt en daardoor de ideale bril om geopolitieke conflicten te bekijken. Ruslands oorsprongsverhalen klinken door in het huidige conflict in Oekraïne. In 988 bekeerde prins Volodymyr of Vladimir de Grote zich op het schiereiland namelijk tot de Orthodoxe kerk. Volodymyr was toen de vorst van het volk van Roes, en heerste vanuit Kiev over gebieden in en rond Oekraïne. Hieronder vielen ook gebieden die nu toebehoren aan Rusland. Om meer eenheid te creëren in het Kievse rijk, riep hij de Orthodoxe Kerk uit tot het nationale geloof. Volgens veel Russen, Vladimir Poetin voorop, is dat de geboorte van Rusland.’
Het Russische Imperium: autocratie, geloof en oorlog
De Russische inval in Oekraïne staat niet op zichzelf. Al eeuwen probeert het land omliggende gebieden te veroveren, zo leest u in de special over het Russische imperium. Die gaat onder meer in op de rivaliteit met Polen, de historische meningsverschillen met Oekraïne, de inlijving van de Krim en Poetins grote voorbeelden, van Ivan de Verschrikkelijke tot Jozef Stalin.
‘Eeuwen later annexeerde Catharina de Grote in haar expansiedrang de Krim. In 1783 kreeg ze het schiereiland in handen na een van de vele Russisch-Turkse oorlogen; het gebied was op dat moment al zeer gewild door de strategische ligging aan de Zwarte Zee. Volgens Catharina had het schiereiland altijd al tot Rusland behoord. Na de inlijving van de Krim startte ze Russische volksplantingen. In mijn college zal ik laten zien dat Catharina de basis legde voor de latere claims van Russische leiders op het gebied.’
‘Ik bespreek ook de bijzondere geschiedenis van de bevolking op de Krim. Naast Russen en Oekraïners woonden er al honderden jaren Krim-Tataren; een volk dat afstamde van de Gouden Horde en lang sympathiseerde met het Ottomaanse rijk. Tijdens de grote volksdeportaties van Stalin in de Tweede Wereldoorlog werd een groot deel van de Krim-Tateren gedeporteerd.’
‘De Krim is eigenlijk altijd onderhevig geweest aan de achtertuinpolitiek van Rusland, ook nu nog. Na het verliezen van hun satellietstaten willen de Russen weer afstand creëren tussen henzelf en Europa. Net als voor Catharina is het opeisen van de Krim voor Poetin iets spiritueels. Voor hem begint de geschiedenis van het huidige Rusland bij Volodymyr en de Orthodoxe Kerk. Hier gaan de Oekraïners dan weer tegenin: omdat Volodymyr een vorst uit Kiev was en de Krim onder zijn gezag viel, is het gebied van origine Oekraïens. Op de collegedag laat ik zien hoe die historische strijd een grote rol speelt in de huidige oorlog in Oekraïne.’
