Home Rebelse lieden worden respectabel

Rebelse lieden worden respectabel

Ronald van Raak

Gepubliceerd op: 24 juni 2009

Update 7 april 2020

Strijdliederen zijn een onderdeel van politieke strijd. Ze moeten de wereld verbeteren, of helpen erger voorkomen. Deze liedjes komen het best tot hun recht bij stakingen, in demonstraties, of tijdens verkiezingen. Op het moment dat die context ontbreekt, verliezen ze hun ziel. Dat is ook een probleem bij de – overigens prachtig uitgegeven – cd-box Ongehoord. ’t Oproer kraait, van het Theater Instituut Nederland, in samenwerking met het instituut Beeld en Geluid en de VARA.

Ongehoord bevat 119 ‘rebelse liedjes van altijd en overal’, die tussen 1968 en 1975 werden verzameld, vertaald en bewerkt door Jaap van de Merwe en werden uitgezonden in het programma ’t Oproer kraait. Het oudste liedje komt uit The Beggar’s Opera uit 1728 van John Gay.

Van de Merwe verzamelde strijdliederen uit Duitsland, Frankrijk, Italië, Portugal en Spanje, maar ook uit Brazilië, Chili, China, de Verenigde Staten en Vietnam. Hoogtepunten zijn de liedjes ‘Ballade van de jodenhoer Marie Sanders’ (1935) en ‘En wat kreeg nou de soldatenvrouw’ (1948) van Bertolt Brecht, prachtig uitgevoerd door Adèle Bloemendaal. Het socialisme in Nederland wordt onder meer bezongen in ‘Het lied van Koning Gorilla’, over koning Willem III; ‘De spoorwegstaking’, over de staking van 1903; en ‘Wij, opgeschoten jongens van de straten’, naar aanleiding van het Jordaanoproer. Natuurlijk ontbreekt ook de Internationale niet.

Van de Merwe wist voor ’t Oproer kraait grote namen te strikken. Cabaretiers als Jenny Arean, Jules de Corte en Gerard Cox en zangers als Lenny Kuhr, Robert Long en Connie Vandenbos deden mee. De meeste nummers worden begeleid door het trio van Louis van Dijk.

Van de Merwe wilde een rebelse liedtraditie vastleggen, maar heeft de strijdliederen door de bewerkingen ook respectabel gemaakt. Daarmee zijn het weliswaar mooie, maar ook gewone liedjes geworden.

Ronald van Raak is Tweede Kamerlid voor de SP.

Ongehoord. ’t Oproer kraait. 4 cd’s en een boekje door Henk van Gelder. Theater Instituut Nederland, € 29,95

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten