Home Museum: De magie van Alexander de Grote

Museum: De magie van Alexander de Grote

Marieke Prins

Gepubliceerd op: 6 oktober 2010

Update 7 april 2020

Een kaarsrechte neus, grote ogen en haren als leeuwenmanen. Alexander de Grote staat op banieren bij de ingang van De Onsterfelijke Alexander de Grote in de Hermitage in Amsterdam. ‘Mythe’ is het thema van het eerste deel van de expositie. Hier zijn zeventiende- en achttiende-eeuwse schilderijen en houten panelen te zien die Alexanders grootheid tonen. Gul was hij bijvoorbeeld voor een schilder die zijn verloofde portretteerde. Omdat deze al schilderend verliefd op haar werd, mocht de schilder haar ‘houden’.

Daarna volgt een groot wandkleed, dat Lodewijk XIV liet maken. Een groep angstige vrouwen smeekt Alexander hen te sparen. Het zijn de familieleden van de overwonnen koning Darius. Hij behandelt hen als een heer. Naast Alexander is op het kleed ook diens jeugdvriend en geliefde Hefaistios te zien. Ze waren onafscheidelijk, zelfs nadat Alexander diverse prinsessen had gehuwd, onder wie naar verluidt de mooiste vrouw van Azië, Roxana.

‘Wat een man!’ is dan ook de onontkoombare conclusie van dit deel van de tentoonstelling. Zeker als je in aanmerking neemt dat Alexander en zijn vrienden een gebied veroverden van Griekenland tot aan de Indus.

‘Werkelijkheid’ heet het tweede deel van de expositie. Hier dreigt de bezoeker zonder achtergrondkennis de draad kwijt te raken. Er worden heel uiteenlopende voorwerpen getoond. Een prachtige gouden bladerkrans, een Eros-beeld, wapens en oorbellen. De beschrijvingen met kunsthistorische insteek zijn niet genoeg om het verband te snappen. De gemeenschappelijke noemer is dat het voorwerpen uit Alexanders tijd zijn, en dat ze op een of andere manier naar hem verwijzen. Het Eros-beeld, bijvoorbeeld, was een product van Alexanders lijfbeeldhouwer Lysippos.

In het vervolg van de tentoonstelling werkt de kunsthistorische aanpak weer prima. De boodschap is hier duidelijk: dankzij Alexanders veroveringen breidde de Griekse cultuur zich uit in de veroverde gebieden. De Griekse invloed bleef ook toen Alexanders rijk na zijn dood uiteen viel. Koptische kunstenaars adopteerden de grote Griekse ogen en zwarte lijnen. ‘Alexander-motieven’ zoals Nikè, de overwinningsgodin, raakten wijdverbreid.

De ‘Grote' Alexander dus? Of toch beter ‘de Gruwelijke’? Conservator Geralda Jurriaans-Helle van het Allard Pierson Museum is er nog niet uit. In haar museum is een kleine zustertentoonstelling te zien. Een fotomontage van het mediterrane landschap verbeeldt Alexanders tocht. De komende tijd zal de conservator een blog bijhouden op de museumsite alsof ze een van zijn soldaten is. De krijgsheer was meedogenloos, maar zijn doortastendheid voorkwam soms erger, denkt ze. Omdat hij Thebe verwoestte, bijvoorbeeld, gaven andere Griekse steden zich zonder strijd over. Het publiek mag in het Pierson over hem oordelen via een stemming.

Beide exposities over Alexander de Grote zijn de moeite waard, maar niet geschikt voor dummy's. Lees liefst vóór uw bezoek het levensverhaal van Alexander de Grote, dat bijvoorbeeld te vinden is op de site van de Hermitage; dan is alles beter te plaatsen.

De Onsterfelijke Alexander de Grote, tot en met 18 maart 2011, Hermitage, Amstel 51, Amsterdam. Open: dagelijks 10-17 uur, wo tot 20.00. Info 020-53 08 751 of www.hermitage.nl.

Alexanders Erfenis, Grieken in Egypte, tot en met 20 maart 2011, Allard Pierson Museum, Oude Turfmarkt 127, Amsterdam. Open: di-vr 10-17, za, zo 13-17. Info 020-52 52 556 of www.allardpiersonmuseum.nl.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten