Home In beeld: Iers emigratie

In beeld: Iers emigratie

Annemarie Laven

Oud-hoofdredacteur

Gepubliceerd op: 21 februari 2011

Update 7 april 2020

Ierland vreest een nieuwe exodus. Door de ernstige financiële problemen zoeken duizenden Ieren elders een beter bestaan, net als hun voorouders deden. Tussen 1840 en de jaren twintig van de twintigste eeuw emigreerden 5 miljoen Ieren om de ellende in hun land te ontvluchten.

De aardappel, ooit meegebracht uit Zuid-Amerika, is de pijler onder de negentiende-eeuwse Ierse samenleving. De knol is voedzaam, goed te bewaren en levert een rijke oogst op. De armen eten nauwelijks iets anders dan aardappels. Een misoogst is dan ook een groot gevaar. Regelmatig teisteren aardappelziektes en misoogsten het land, maar nooit is de situatie zo ernstig als in de jaren 1845-49.

In 1845 mislukt vrijwel de gehele oogst door de gevreesde aardappelziekte (phytophthora). De pseudo-schimmel tast de planten aan en doet de knollen rotten. Maar de echte ramp voltrekt zich pas echt als in 1846 de ziekte opnieuw toeslaat. Er zijn te weinig aardappels om de bevolking te voeden, maar ook te weinig om te planten voor het volgende jaar. In 1847 laat de ziekte zich weliswaar niet zien, maar grijpt in het daaropvolgende jaar nog heviger om zich heen.

Het resultaat is een hongersnood van gigantische omvang. Naar schatting een miljoen Ieren sterven door de honger of door ziektes. De overheid is niet in staat adequaat te reageren. In een poging de economie draaiend te houden wordt nog steeds graan geëxporteerd naar Engeland, terwijl de eigen bevolking de hongersdood sterft.

De regering zet korte tijd een effectief systeem van soepkeukens in, maar dat is niet voldoende. Werkverschaffingsprojecten moeten de arbeiders van werk voorzien, maar de lonen zijn te laag. Boeren kunnen niet langer de pacht betalen en worden zonder pardon door grondbezitters uit hun huizen gezet. In de jaren 1846-1854 komen meer dan een half miljoen arme drommels op straat te staan.

Al vanaf de jaren twintig van de negentiende eeuw is een constante uitstroom van migranten gaande naar Amerika, maar de aardappelcrisis resulteert in een ware exodus. In een paar jaar tijd emigreren meer dan een miljoen Ieren, vooral naar Engeland en Noord-Amerika. Platzak bereiken ze het beloofde land. Daar wacht een hard bestaan, maar alles is beter dan de honger.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Je leest al vanaf €4,99 per maand.

Nieuwste berichten

Drie gestrande potvissen bij Ter Heyde. Gravure door Jan Wierinx, 1577.
Drie gestrande potvissen bij Ter Heyde. Gravure door Jan Wierinx, 1577.
Artikel

Gestrande walvissen voorspelden groot onheil

Timmy, de aangespoelde bultrug die Duitsland wekenlang in zijn greep hield, is na een grootse reddingsactie alsnog overleden. Tegenwoordig wekken gestrande walvissen medeleven, maar tijdens de Tachtigjarige Oorlog joegen ze kustbewoners de stuipen op het lijf. De verschijning van een ‘zeemonster’ interpreteerden ze als goddelijke waarschuwing. Wetenschappers en geestelijken, schrijvers en kunstenaars: van heinde en...

Lees meer
Hitler-borstbeeld bij de markt van Militracks in 2022.
Hitler-borstbeeld bij de markt van Militracks in 2022.
Interview

Historici kritisch over evenement met Duitse tanks en Hitler-beelden in Overloon: ‘Dit neigt naar naziverheerlijking’

Wandelen over een markt vol nationaal-socialistische parafernalia of een ritje maken op een Duitse tank. In het weekend van 16 en 17 mei is dat mogelijk in het Brabantse Oorlogsmuseum Overloon, tijdens een groot evenement met Duitse voertuigen en uitrustingsstukken uit de Tweede Wereldoorlog: Militracks. Historici zien risico’s: ‘Zonder de juiste kritische kanttekeningen kan het...

Lees meer
Hierogliefen van de Oude Egyptenaren
Hierogliefen van de Oude Egyptenaren
Interview

De Oude Egyptenaren schreven duizenden sprookjes, biografieën en liefdesbrieven

De Egyptenaren hebben niet alleen piramides en sfinxen achtergelaten, maar ook prachtige teksten. Egyptoloog Hans Schneider was zes jaar bezig om honderden oudegyptische mythen, romans, dagboeken en liefdesgedichten voor het eerst in het Nederlands te vertalen. ‘Je ziet de Egyptische invloed op de Griekse en Romeinse cultuur.’ Wat interesseerde u aan de oudegyptische literatuur? ‘In...

Lees meer
Deng Xiaopeng bezoekt een rodeo in Texas
Deng Xiaopeng bezoekt een rodeo in Texas
Artikel

Amerika liet zich inpalmen door China’s leider Deng Xiaoping

Donald Trump brengt deze week een bezoek aan China. De onderlinge verhoudingen zijn gespannen. In 1979 was de komst van Deng Xiaoping naar de Verenigde Staten een groot succes omdat de Chinese leider zich van zijn menselijke kant liet zien. In 1972 bezocht de Amerikaanse president Richard Nixon China, waardoor een einde kwam aan decennialange...

Lees meer
Loginmenu afsluiten