Home Feitenkennis

Feitenkennis

  • Gepubliceerd op: 12 maart 2001
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Bastiaan Bommeljé

Er is nog niets, maar iedereen heeft er een mening over. Dat het onderwerp van het debat niet bestaat, blijkt slechts bijzaak. Belangrijker is dat de opinies over de kwestie onverwijld worden geventileerd in de media. Het gaat nu eens niet over het koninklijk huwelijk, maar over de nog evenmin bestaande aanbevelingen van de Commissie onder leiding van de Amsterdamse hoogleraar Piet de Rooy over het geschiedenisonderwijs.

        Indien men de commentaren mag geloven over het Rapport (dat in maart wordt besproken met het onderwijsveld), luiden de conclusies ervan dat de geschiedkundige kennis bij de jeugd op fatale wijze is aangetast. De redding schijnt te liggen in het schielijk verlaten van de thematische opzet der lessen en een even schielijke terugkeer naar een chronologische en op feiten gebaseerde aanpak.
        Indien dit inderdaad de bevinding van de Commissie-De Rooy blijkt te zijn, vind ik de juichende reacties in de media zonderling, en nog zonderlinger het feit dat onder de premature jubelanten ook enkele historici zijn (zoals Herman Beliën, Maarten van Rossem en H.W. von der Dunk, allen zelf meer bekend vanwege hun thematische vergezichten dan een hang naar feiten). Hun standpunt dat een ‘terugkeer naar solide feitenkennis’ hoog tijd is om de ‘uit de jaren zestig stammende’ kaalslag in het historisch besef tegen te gaan, lijkt me weinig hout te snijden.
        Wie zich over het geschiedenisonderwijs wenst uit te laten, dient het antwoord te weten op diverse vragen. Vraag 1: is de geschiedkundige kennis van de jeugd beduidend minder dan ‘vroeger’? Het antwoord lijkt me niet simpel. Waarschijnlijk luidt het antwoord dat de kennis inderdaad miniem is, maar niet miniemer dan de kennis over spelling, grammatica of beeldende kunst. Vraag 2: is zulks de schuld van het geschiedenisonderwijs? Ook deze vraag lijkt me moeilijk te beantwoorden. Waarschijnlijk is het antwoord: neen, het is de schuld van de staat van het onderwijs tout court. Vraag 3: is de staat van het geschiedenisonderwijs een gevolg van ‘de jaren zestig’? Het antwoord luidt: neen, de omslag in het Nederlands onderwijs is vrij nauwkeurig in de tijd aan te wijzen. In 1985 trad de wet Herstructurering Onderwijssalarissen (HOS) in werking, terwijl op de universiteiten het AIO-systeem werd ingevoerd en de breed toegankelijke didactische aantekening werd vervangen door een moeizaam systeem van didactiek als tweede fase.
        Het effect van een en ander is thans te zien. En het is geen opgewekt gezicht. Bijna de helft van de studenten die de Pabo verlaat om onderwijs te gaan geven heeft onvoldoende kennis van de Nederlandse taal (laat staan van geschiedenis); tachtig procent van de ‘zij-instroom’ in het onderwijs bestaat uit onderbetaalde vrouwen zonder voldoende kwalificaties; er is nog steeds een flagrant verschil in salaris tussen pre-hossers en post-hossers; het universitair onderwijs is veranderd in een vergrijsd managersparadijs.
Oog in oog hiermee lijkt een totale omvorming van het geschiedenisonderwijs geen hoge prioriteit te hebben. Een zinniger idee lijkt me dat de Nederlandse historici laten zien dat zij internationaal meetellen in de intellectuele ontwikkelingen van hun vakgebied. Zoiets inspireert, misschien.

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer