Home Duitsland: Trots op veertig jaar anti-atoomprotest

Duitsland: Trots op veertig jaar anti-atoomprotest

  • Gepubliceerd op: 6 juli 2011
  • Laatste update 07 apr 2020
  • Auteur:
    Antoine Verbij

Vlak voor de zomer nam de regering-Merkel definitief afscheid van kernenergie. In 2022 schakelt het land de laatste kerncentrale uit. Het regeringsbesluit heeft de steun van vrijwel het volledige parlement. Komt daarmee een einde aan tientallen jaren burgerlijk protest tegen kernenergie?

Allerminst. Eind mei demonstreerden nog vele tienduizenden om de kerncentrales nóg sneller uit te schakelen. Toch kijkt men in Duitsland dezer dagen met enige trots terug op de bewogen geschiedenis van de Anti-Atomkraftbewegung.

Aan het allereerste protest tegen het vreedzame gebruik van atoomtechnologie worden de Duitsers niet graag herinnerd. In 1960 richtte een groep reactionairen de Duitse afdeling van de ‘Wereldbond tot Redding van het Leven’ op. Hun goeroe was een Oostenrijkse ex-nazi met rechts-extreme sympathieën.

Veel liever denken de activisten van vandaag terug aan de jaren zeventig. In de lente van 1971 vond het eerste massaprotest plaats, vlak over de grens in het Franse Fessenheim. De vele Duitsers onder de 15.000 demonstranten vormden de kiem van wat zou uitgroeien tot een beweging die Duitsland veranderde.

Er volgde een golf van bikkelharde confrontaties met de Duitse autoriteiten. Eind jaren zeventig geloofde de regerende SPD onder leiding van Helmut Schmidt nog heilig in de technologische vooruitgang. Demonstranten in Whyl, Brokdorf en Kalkar stuitten op het onverbiddelijke geweldsmonopolie van de staat.

Er viel een dode. In november 1977, tijdens een SPD-partijcongres in Hamburg, stak een geëngageerde leraar zichzelf in het centrum van de stad in brand. De sociaal-democraten verlieten hun atoomkoers echter niet. Daarom zei de jongste generatie de partij vaarwel en sloot zich aan bij de beweging waaruit later de Groenen voortkwamen.

Maar ook in de SPD kregen tegenstanders van kernenergie langzamerhand de overhand. In 2001 besloot een regering van SPD en Groenen tot de ontmanteling van alle kerncentrales. Eind vorig jaar maakte de conservatief-liberale regering van Angela Merkel dat besluit ongedaan. Massaal ging Duitsland de straat op; de protestbeweging beleefde een comeback.

Officieel was het de kernramp in het Japanse Fukushima die Merkel in mei dit jaar deed besluiten een draai van 180 graden te maken. Maar het feit dat inmiddels ook haar CDU-kiezers zich onder de demonstranten hadden begeven gaf vermoedelijk de doorslag.

Antoine Verbij is correspondent in Berlijn

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Dit artikel op Historischnieuwsblad.nl is alleen toegankelijk voor abonnees. Met liefde en zorg werken wij iedere dag weer aan de beste historische verhalen door toonaangevende historici. Steun ons door lid te worden voor maar €4,99 per maand, de eerste maand €1,99. Log in om als abonnee direct verder te kunnen lezen of sluit een abonnement af.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer