Home Beeldgeheim

Beeldgeheim

Michiel de Hoog

Gepubliceerd op: 3 juli 2001

Update 7 april 2020

Een onbekende historische foto. Is het verhaal erachter te vertellen? Columnisten Nilgun Yerli en Henk Spaan doen een poging.

‘Een oorlogssituatie’, denkt Nilgün Yerli. ‘Door het Rode Kruisbandje moet ik daaraan denken. Deze foto deprimeert mij. Dat komt vooral omdat het dak afgebroken is.’ Yerli’s ‘geheime wapen’, haar neefje van zeven, is het niet met haar eens. Hij sluit een oorlogssituatie resoluut uit: ‘Nee, geen oorlog, want ze hebben geen gescheurde kleren aan en ook geen pistolen bij hun. Kijk, de stenen liggen allemaal op elkaar, dus ze zijn aan het verbouwen.’
Henk Spaans aandacht wordt getrokken door het huis op de achtergrond. Hij blijkt een kenner: ‘De mooie ronde vorm van het gebouw, dat lijkt wel Amsterdamse School. Ik dacht dan ook eerst dat het een stationnetje was in de Haarlemmermeer. Er loopt een spoor langs, en die uniformen passen bij spoorwegmensen.’
Maar wie zijn de langslopende heren, en waarom zijn ze op deze plek? ‘Hoge heren’, concludeert Yerli. ‘Hun schoenen zijn gepoetst en gelakt, terwijl de omgeving een stoffige indruk maakt. De mannen die achteraan lopen zijn duidelijk volgers van hun bazen. Die moeten nog wakker worden, en zijn allang blij dat ze kunnen meekomen.’
Ook Spaan denkt aan hoogwaardigheidsbekleders. Hij ziet de zweem van de Sovjetrussische nomenklatura over de grijze man rechts van het midden. ‘Dat lijken wel commies, communistische partijbonzen. Maar dan ontbreken de geheime agenten weer, de veiligheidsmensen. Die mannen rechts op de achtergrond hadden dan nooit zo dichtbij mogen komen.’
Spaan vermoedt dat de mannen op weg zijn naar de ondertekening van een verdrag. ‘Ik meen me te herinneren dat het verdrag dat een einde maakte aan de Tweede Wereldoorlog werd bekrachtigd in een treinwagon.’ Dan bedenkt hij zich: ‘Dat treinspoortje is maar een enkel spoor, misschien voor een klein industrieterrein. Dit is dus geen echt station, en er wordt dus ook geen verdrag getekend.’ Het Rode-Kruis-manchet sluit de verdragstheorie voorgoed uit. ‘Nee, zie je, dit is een rampgebied en de hoogwaardigheidsbekleders komen kijken wat er is gebeurd.
Oorlog, denkt Yerli nog steeds. Maar het is niet alleen kommer en kwel op de foto. ‘Ik zie zelfs een flauwe glimlach op het gezicht van de grijze man. Maar dat zou ook kunnen omdat de man die naast hem loopt – en het vertikt om zijn hoed af te zetten voor de conducteur en de spoorwegwerker – hem een leuke grap vertelt. Juist in de tijden van leed kan men wel een grapje gebruiken.’
Aan de hand van de kleding is de foto te dateren. Spaan is zeker van zichzelf. ‘Aan de kleding te zien is dit een foto uit de jaren ’40 of ’50. Zeker niet eerder of later.’ Yerli is er inmiddels zeker van dat de foto is genomen tijdens een van de Wereldoorlogen. ‘Maar ik ben er niet uit dit nu de Eerste of de Tweede Wereldoorlog is. Het ziet er toch meer uit als in de tijd van de Eerste Wereldoorlog. Dat was meer een hoedentijdperk dan 1940.’‘Toch lastig’, verzucht ze, ‘om de woorden te vinden die zo’n moment weer tot leven kunnen brengen.’

Uitleg: Deze foto uit het Spaarnestadarchief laat verwoestingen zien van de ramp bij Borculo, 10 augustus 1925. Prins Hendrik bezoekt als voorzitter van het Rode Kruis het door een tyfoon geteisterde gebied. Achter hem minister Kan, vader van de cabaretier Wim Kan.

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten