Home Audiovisueel: Zoekt en Nijssen zal vinden

Audiovisueel: Zoekt en Nijssen zal vinden

Janine Beulink

Gepubliceerd op: 6 juni 2001

Update 7 april 2020

Een verliefde en huppelende Beatrix, onhandige interviewers van The Beatles, de legendarische Humphrey Mijn als die met een fantastische omhaal een voetbal uit de lucht plukt. Erover lezen of een foto bekijken is niet te vergelijken met de kracht van bewegende beelden. Andere tijden weet dit als geen ander. Het historische programma dat sinds een jaar elke week op de televisie is, werd onlangs door de Nederlandse televisiecritici beloond met de Nipkow-schijf 2001. Volgens de jury heeft de redactie van het programma `een bijzondere televisievorm gekozen om naar de geschiedenis te kijken in de context van het heden'.

Verantwoordelijk voor het prachtige audiovisuele materiaal waarop het programma drijft is Gerard Nijssen. Twaalf jaar geleden werd Nijssen een van de eerste professionele beeldresearchers van Nederland. De historicus belandde in het vak met een film over de Amsterdamse huuracties in de jaren dertig, het onderwerp van zijn doctoraalscriptie. Nijssen ging op zoek naar filmbeelden in archieven: de `beeldresearcher' was geboren. De functie - in Angelsaksische landen heel gewoon - was hier nog een uitzondering. Ondertussen heeft hij al heel wat interessant materiaal boven water gekregen. Zoals de nooit eerder uitgezonden interviewfragmenten met The Beatles en het `verlovingsfilmpje' van Beatrix en Claus.
Toen de verloving van Willem-Alexander met Máxima verwacht werd, ging de redactie van Andere tijden op zoek naar de rechtstreekse uitzending waarin Claus von Amsberg in juni 1965 aan het Nederlandse volk wordt voorgesteld. Eindredacteur Ad van Liempt had erover gelezen. Nijssen toog naar het Nederlands Audiovisueel Archief, waar het materiaal van de omroepen wordt bewaard, en vond tweeënhalf uur `telerecording'-materiaal - met een filmcamera van de televisie opgenomen beelden - van prima kwaliteit. `Toen was wel duidelijk dat we een uitzending hadden,' aldus Nijssen. Zeker toen een andere researcher ook nog de aantekeningen van premier Cals ontdekte, die het destijds maar moeilijk had met de complicaties rond de verloving. `Toch herinnert iedereen die de uitzending heeft gezien zich vooral het huppeltje van prinses Beatrix. Zo kennen we haar niet meer. Beeld heeft enorm veel impact.'
Nijssen zoekt alleen als hij denkt dat iets inderdaad bestaat. En vaak heeft hij succes: `Zoekt en Nijssen zal vinden.' Nijssen vindt, omdat hij weet hoe hij moet zoeken. Nederland telt drie- à vierhonderd audiovisuele archieven. `Ik heb er goeie contacten. Meer dan de helft van het materiaal in de archieven is niet ontsloten. Ik weet wie ik moet hebben als ik naar iets zoek. Ze weten dat ik heel fanatiek ben, en willen me graag helpen. En ik doe ook wel dingen voor hen.' Zo vond hij onlangs een kleurenfilm van voor de oorlog op de zolder van een vereniging die vakanties organiseerde. De film wordt nu gerestaureerd, en Nijssen zorgt dat hij bij het juiste archief terechtkomt.
Nijssen werkt ook voor anderen. Het Amsterdams Historisch Museum toont in zijn opstelling 250 filmfragmenten die hij verzamelde. Ook het Rijksmuseum, het Verzetsmuseum en het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie schakelden Nijssen in. Zo deed hij voor het SOTO-project audiovisueel onderzoek naar de terugkeer van Nederlanders na de Tweede Wereldoorlog, en is hij nu bezig voor het Srebrenica-onderzoek. Maar daar mag hij verder niets over zeggen.

Historici waren boos toen Nijssen in zijn huurstakingsfilm beelden gebruikte van toeschouwers bij een politieopstootje die niet bij de huurdersacties hoorden. `Ik had er geen problemen mee. Film is een ander medium dan een wetenschappelijk boek. In het Andere tijden-item over MKZ-varkens in 1964 zaten fragmenten uit een bedrijfsfilm over veevoer uit 1965. Het is dezelfde periode. Tijd voelen, tijd overbrengen, teruggaan in de tijd, daar gaat het om in Andere tijden.'

Nieuwste berichten

De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
De Franse oproerpolitie grijpt in tijdens demonstraties op de Place de la Republique in Parijs, 17 oktober 2026.
Artikel

Franse oproerpolitie pakt demonstranten aan zoals in de negentiende eeuw

Begin twintigste eeuw was Frankrijk het eerste land ter wereld dat een professionele oproerpolitie oprichtte. Ordehandhaving à la française was zelfs zo succesvol dat andere landen de Franse doctrine overnamen. Van die voorbeeldfunctie is weinig meer over. In de Noord-Franse stad Lens is het op maandag 5 oktober 2026 al vroeg in de morgen onrustig....

Lees meer
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Dumitru en Florica Bagdasar met hun dochter Alexandra, circa 1939.
Artikel

De hersteller van de Roemeense volksgezondheid

Florica Bagdasar krijgt als minister de haast onmogelijke opdracht om na de Tweede Wereldoorlog de Roemeense gezondheidszorg uit de modder te trekken. Aan politieke gevoeligheden denkt ze niet, Bagdasar doet alles wat praktisch gezien nodig is. Het wordt haar niet in dank afgenomen. Florica Bagdasar heeft in 1946 net haar man begraven, als er wordt...

Lees meer
Fugger wil zijn geld terug
Fugger wil zijn geld terug
Recensie

Fugger wil zijn geld terug

De familie Fugger bouwde een netwerk op in heel Europa en financierde vorsten en pausen. Dat maakte ze ook kwetsbaar. Op 24 april 1523 schreef de Augsburgse bankier Jakob Fugger een brief aan Karel V, koning van Spanje, heer der Nederlanden en keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie. Aan het hof van...

Lees meer
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt
Recensie

In deze film debatteert Spinoza met Rembrandt

In films kan alles. In Spinoza discussieert de filosoof die religieuze waarheden in twijfel trok met kunstenaar Rembrandt van Rijn over het leven, de rede, God en religie. Dat de film historische fictie is, is geen bezwaar. Dat hij nogal schools uitpakt, is dat wel.  ‘Amsterdam 1656. Een machtige en rijke stad die zichzelf ziet...

Lees meer
Loginmenu afsluiten