Op acht plekken in het Markermeer zijn scheepswrakken gevonden, en op nog eens 24 locaties mogelijke resten van wrakken. Dat is het resultaat van jarenlang scanonderzoek door vrijwilligers, gevolgd door gedetailleerde opnames in opdracht van de Rijksdienst van het Cultureel Erfgoed. Duikers gaan dit voor- en najaar nader onderzoeken om wat voor wrakken het gaat.
Michiel Bartels, gemeentelijk archeoloog van Hoorn, hoopt dat er wrakken bij zitten die zonken bij de Slag om de Zuiderzee in oktober 1573, tijdens de Nederlandse Opstand. Tijdens die slag boekten watergeuzen een belangrijke overwinning op de Spaanse vloot. In 2023 wordt herdacht dat dit gevecht 450 jaar geleden plaatsvond. Het aanstaande jubileum was aanleiding om de bodem van deze hoek van de voormalige Zuiderzee te onderzoeken.
Dat onderzoek is lastig, zegt Bartels: ‘Het gaat hier om het prutputje van de Zuiderzee. De stroming was en is er laag, en er ligt veel modder waar gezonken schepen in wegzakken. Vrijwilligers hebben jarenlang gezocht naar resten in de bodem, en die zijn nu nader gescand. Nu kunnen duikers gaan kijken om wat voor schepen het precies gaat. Of eigenlijk moet ik zeggen: gaan voelen, want het zicht is hier onder water bijzonder slecht. In de zomer valt er helemaal niet te werken, doordat het fonteinkruid dan razendsnel groeit en het duiken gevaarlijk maakt.’
Bartels hoopt dat de duikers een ontheffing krijgen om spullen uit de wraken omhoog te halen, wat normaal gesproken niet mag. ‘Als we bijvoorbeeld keramiek of munten vinden, kan dat helpen de wrakken te dateren.’ Of er ook echt schepen uit 1573 zullen worden gevonden? ‘Daar is best een kans op’, zegt Bartels. ‘Maar het onderzoek hier is als een spelletje ezeltje prik: je moet vrijwel blind de juiste plek treffen.’
Geertje Dekkers
