Home Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

  • Gepubliceerd op: 11 dec 2018
  • Update 13 okt 2022
Hendrik de Man – Jan Willem Stutje

Na de Eerste Wereldoorlog overheerste bij veel socialisten een gevoel van malaise. De Russische Revolutie was ontaard in grootscheepse repressie en terreur van de zijde van de communisten, terwijl de sociaal-democratische partijen in West-Europa genoegen leken te nemen met materiële verbeteringen ten behoeve van de arbeiders. Het materialisme en rationalisme van Marx waren volgens sommigen een doodlopende weg gebleken.

De Belgische socialist Hendrik de Man publiceerde in 1926 de bestseller Zur Psychologie des Sozialismus, waarin hij het socialisme weer presenteerde als een ethisch ideaal, een doel om naar te streven, en niet als de uitkomst van anonieme economische ontwikkelingen. Ook zouden de socialisten zich volgens hem positiever moeten opstellen tegenover de natie. Dit om de fascisten de wind uit de zeilen te nemen.

In de jaren dertig kwam De Man, als antwoord op de economische crisis, met zijn Plan van de Arbeid en werd hij minister. Zijn ideeën over de wijze waarop het socialisme verwezenlijkt kon worden werden steeds autoritairder. Nadat België door de Duitsers was bezet, bleek hij bereid te collaboreren. Hoewel er van zijn plannen om van België een corporatieve staat te maken niets terechtkwam en hij zich eind 1941 terugtrok uit de politiek, was zijn rol na de oorlog natuurlijk uitgespeeld.

Vaak is gesuggereerd dat socialisten die het marxisme loslieten automatisch bij het fascisme moesten uitkomen, maar Jan Willem Stutje laat in deze biografie van De Man zien dat dit onzin is. De Mans ijdelheid, autoritaire karakter en opportunisme waren de doorslaggevende factoren.

 

Dit artikel is exclusief voor abonnees

Begrijp het heden, begin bij het verleden: met HN Actueel lees je historische achtergronden bij het nieuws van nu. Lees de eerste maand met korting voor €1,99

Dit artikel is gepubliceerd in Historisch Nieuwsblad 1 - 2019

Nieuwste berichten

Eduard von der Heydt
Eduard von der Heydt
Artikel

De Oranjes logeerden bij een nazi-bankier in Zwitserland

Willem-Alexander en Maxima overnachtten deze week bij Donald Trump. De Oranjes hadden wel vaker omstreden logeerpartijen. Zo verbleven koningin Wilhelmina, prinses Juliana en prins Bernhard graag op een Zwitsers landgoed van Eduard von der Heydt. Hij had een voormalige hippieoord omgebouwd tot een bankkantoor voor de nazi’s.  Als de Duitser Eduard von der Heydt in...

Lees meer
Anne Frank
Anne Frank
Nieuws

Vermoedelijke identiteit ontdekt van tipgever die Joodse notaris onterecht beschuldigde van ‘verraad van Anne Frank’ 

Annes vader Otto Frank ontving in 1957 een anoniem briefje waarop stond dat de onderduikers in het Achterhuis waren verraden door de Joodse notaris Arnold van den Bergh. Op basis van dit briefje herhaalde een Nederlands-Amerikaans ‘Cold Case Team’ in 2022 deze beschuldiging, die echter door historici als ongeloofwaardig en lasterlijk werd verworpen. Wie het...

Lees meer
Pen briefje
Pen briefje
Artikel

Wie schreef het briefje aan Otto Frank?

Eindelijk zou de verrader van Anne Frank gevonden zijn: de Joodse notaris Arnold van den Bergh. Een Nederlands-Amerikaans ‘Cold Case Team’ beweerde dat tenminste in 2022 en een Canadese bestsellerauteur schreef er een boek over. Maar deskundigen zagen onmiddellijk dat het bewijs flinterdun was. Er was alleen een anoniem briefje, rond 1957 aan Annes vader...

Lees meer
Donald Trump doet alsof hij iemand neerschiet tijdens een toespraak in het Witte Huis
Donald Trump doet alsof hij iemand neerschiet tijdens een toespraak in het Witte Huis
Artikel

Moet Trump vrezen voor Artikel 25? Amerikanen roepen om deze lastige afzettingsprocedure uit 1967

Na Trumps dreigementen dat hij ‘een hele beschaving’ zou uitroeien, gingen er zowel links als rechts stemmen op om hem uit zijn ambt te ontzetten met Artikel 25. In 1967 bedachten de VS deze grondwetswijziging om een president af te zetten die door ziekte of geestelijke aftakeling niet meer in staat is zijn ambt te...

Lees meer
Loginmenu afsluiten