‘Michiel de Ruyters laatste dagen moeten verschrikkelijk zijn geweest’

Admiraal Michiel de Ruyter overleed 350 jaar geleden aan verwondingen die hij opliep tijdens de Zeeslag bij de Etna. Daar leidde hij een Nederlands-Spaanse vloot in de strijd tegen de Fransen. In 1676, het laatste levensjaar van Michiel Adriaenszoon de Ruyter reconstrueert conservator van het Marinemuseum Graddy Boven de aanloop naar die slag en De Ruyters laatste maanden. 

Waarom vond de Zeeslag bij de Etna plaats?  

‘Sicilië was in 1676 Spaans bezit, maar het bestuur werd verwaarloosd. Dat veroorzaakte een opstand onder de bevolking. De Franse koning Lodewijk XIV steunde de opstandelingen en hoopte zo zijn invloed in het gebied rond de Middellandse Zee uit te breiden. Dit leidde begin 1675 tot de Zeeslag bij Stromboli, waar de Fransen de Spanjaarden versloegen. Spanje vreesde daarna meer overzeese bezittingen te verliezen en riep de hulp in van de Republiek. Dat gebeurde op basis van een verdrag tot wederzijdse bijstand tegen de Fransen. Ze spraken af gezamenlijk een vloot te financieren, met als Spaanse voorwaarde dat de succesvolle Michiel de Ruyter aanvoerder van de Nederlandse schepen moest zijn.’  

Hoe kwam Michiel De Ruyter om het leven? 

‘Hij stond op het zonnedek toen op 22 april 1676 het fatale schot vanaf een Frans schip werd gelost. De Ruyter werd geraakt aan beide benen en kwam ten val. Daarbij verwondde hij zijn milt en hoofd. Vervolgens werd De Ruyter naar zijn kajuit gebracht. Intussen ging de strijd door en bleef de admiraalsvlag in top om het moreel hoog te houden. Hij overleed een week later op 29 april. Die dagen moeten verschrikkelijk zijn geweest, want de geneesmiddelen waren primitief. Even leek De Ruyter te herstellen, maar uiteindelijk kreeg hij wondkoorts, wat hem fataal werd.’  

Heeft uw onderzoek nieuwe inzichten over De Ruyter opgeleverd?  

‘Het beeld bestaat dat De Ruyter als een gelovig en vriendelijk mens werd gezien. Maar uit het dagboek van Thomas Rees, een diplomaat die met de vloot meereisde, komt ook een andere kant naar voren. Rees moest zich bij De Ruyter aan boord melden voordat hij zou worden afgezet voor onderhandelingen in Algiers, maar kwam te laat doordat zijn sloep niet op tijd arriveerde – iets waar Rees zelf geen invloed op had. Eenmaal aan boord schold de admiraal hem flink uit. Het laat zien dat ook De Ruyter zijn chagrijnige momenten kende.’  

Was De Ruyter een echte zeeheld? 

‘Tegenwoordig wordt daar genuanceerder over gedacht. Naar de term “zeeheld” wordt steeds kritischer gekeken. Maar wat mij betreft toonde De Ruyter zich een ware held, die met zijn strategisch en tactisch inzicht ver boven zijn collega’s uitstak. Zonder enige twijfel was hij dan ook de eerste onder zijns gelijken.’