Home Revolusi! Indonesë onafhankelijk

Revolusi! Indonesë onafhankelijk

  • Gepubliceerd op: 25 februari 2022
  • Laatste update 21 jul 2023
  • 4 minuten leestijd
Revolusi! Indonesë onafhankelijk
Advertorial

Revolusi! Indonesië onafhankelijk biedt een internationaal perspectief op de onafhankelijkheidsstrijd van Indonesië in de jaren 1945-1949. Meer dan 200 objecten – van herinneringen in privébezit tot niet eerder in Nederland getoonde schilderijen uit Indonesische kunstcollecties – geven inzicht in deze belangrijke geschiedenis, voor Indonesië, Nederland en de wereld.

Centraal staan ruim twintig mensen die de revolutie van nabij hebben meegemaakt: journalisten, strijders, militairen, kunstenaars, diplomaten, kinderen, politici en anderen. Hun ervaringen en ooggetuigenverslagen maken duidelijk dat deze geschiedenis vele gezichten en stemmen heeft. Bijvoorbeeld het verhaal van Sutarso Nasrudin, een Indonesische soldaat wiens vriendenboekje in beslag wordt genomen door NL’ers en wordt geëxecuteerd. En het verhaal van Tanja Dezentjé, een Indo-Europese vrouw die aan Indonesische zijde meestrijdt, Indonesisch burger wordt en de wereld over reist om de revolutie te propageren.

Tanja Dezentjé, 1947.

Onderdeel van de tentoonstelling zijn foto’s, affiches en pamfletten, die indertijd in Indonesië in beslag zijn genomen door Nederlandse militaire inlichtingendiensten. Dankzij samenwerking met het Nationaal Archief te Den Haag, dat het archief van deze inlichtingendiensten beheert, worden deze bronnen voor het eerst tentoongesteld.

De geest van de revolutie en strijd

Revolusi! begint met het uitroepen van de Indonesische onafhankelijkheid op 17 augustus 1945 door Sukarno. Slotakkoord is de intocht van diezelfde Sukarno op 28 december 1949, een dag nadat Nederland de soevereiniteit overdraagt. Binnen dit tijdsbestek gaat het in de tentoonstelling om de geest van de revolutie en de strijd om de toekomst van Indonesië. Aan de orde komen onderwerpen als nationalisme, antikolonialisme, jeugd, kunst, diplomatie, propaganda, geweld, informatieoorlog en vluchtelingen. De rode draad zijn de ervaringen van twintig individuen, verschillend van achtergrond, verblijfplaats en politiek standpunt.

Kunstenaars in de revolutie

De revolutie was voor Indonesische nationalisten een periode van experiment en creativiteit. Kunstenaars vormden samen met politici een moderne revolutionaire voorhoede. Schilderijen hingen in overheidsgebouwen als verbeelding van de Indonesische revolutie. Posters, graffiti en pamfletten kleurden het straatbeeld. Kunst werd ingezet als politiek middel om de Indonesische onafhankelijkheid in binnen- en buitenland te propageren. Kameraadschap, leiderschap, oorlogsgeweld, jeugdig elan en strijdvaardigheid zijn de onderwerpen die de geëngageerde Indonesische kunstenaars in hun werk verbeeldden. Zo werd een beeld van de revolutie gecreëerd als een gezamenlijke inspanning van het Indonesische volk.

In de tentoonstelling is o.a. werk te zien van Trubus Soedarsono, Sudjojono, Otto Djaya, Basoeki Abdullah, Hendra Gunawan, Affandi en Henk Ngantung.

Verdieping, opinie en debat

Rondom de tentoonstelling Revolusi! organiseert het Rijksmuseum binnen en buiten het museum programma’s waarin de thema’s en verhalen uit de tentoonstelling breder worden uitgemeten, met ruimte voor dialoog over de verschillende perspectieven en de nawerking van deze geschiedenis. Er is een serie filmvertoningen met sprekers in EYE filmmuseum en er zijn evenementen in het Drents Museum, Museum Sophiahof en het Bonnefanten Museum. Je kunt een schrijfworkshop volgen van journalist en schrijver Dido Michielsen bij de Schrijversvakschool en samen met Pakhuis de Zwijger organiseert het Rijksmuseum een (online) talkshow waar o.a. Harm Steven, Marion Anker, Nancy Jouwe en David Van Reybrouck in gesprek gaan over hoe de revolutie mensenlevens bepaalde.

Videoportretten van nazaten

Van Sumatra, Java en Bali tot de Molukken, Sulawesi en Nederland. Tien persoonlijke videoportretten van nazaten laten de diversiteit van geleefde ervaringen en de impact van de revolutie op het leven van mensen zien.

Luistertip: Als geschiedenis in je opstaat

Als tijdens het werken aan een tentoonstelling over de Indonesische onafhankelijkheidsstrijd plotseling Iris’ eigen familiegeschiedenis in beeld komt, wordt ze overvallen door een verdriet dat ze niet begrijpt. Verdriet dat zich nestelt in haar buik en dezelfde rugpijn veroorzaakt als die waar haar Nederlands-Molukse vader al jaren last van heeft. Samen met haar vriendin Marjolijn van Heemstra volgt Iris het spoor van haar lichamelijke klachten naar een pijn van generaties terug.

Deze podcast is wekelijks te horen in geschiedenisprogramma OVT op NPO Radio 1, te vinden in je eigen podcastapp of hier te beluisteren.

De tentoonstelling Revolusi! wordt mede mogelijk gemaakt door het Mondriaan Fonds. De aanstellingen van de Indonesische conservatoren Amir Sidharta en Bonnie Triyana worden mogelijk gemaakt door het Johan Huizinga Fonds / Rijksmuseum Fonds. De programmering bij de tentoonstelling met ruimte voor dialoog wordt mede mogelijk gemaakt door vfonds en DutchCulture.

Nieuwste berichten

Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Ossietzky in het concentratiekamp, 1934.
Artikel

Dissident ging liever naar het strafkamp dan op de vlucht

Net als Aleksej Navalny besloot de Duitse dissident Carl von Ossietzky zijn land niet te ontvluchten toen hij gevaar liep. Hij wist dat hij bovenaan de zwarte lijst van de nazi’s stond, maar bleef toch in Berlijn toen Hitler in 1933 de macht greep. ‘De opposant die over de grens vlucht, werpt al snel holle frasen zijn land in,’ meende hij. Die moed bekocht hij met de dood in een concentratiekamp.

Lees meer
Waffen SS'ers in Vught
Waffen SS'ers in Vught
Interview

‘Waffen-SS’ers dachten dat het verleden niet lang aan hen zou kleven’

Hoewel ze geen paspoort meer hebben, blijven veel Syriëgangers toch in Nederland. Ook in 1945 verloren mannen die zich bij de Duitsers hadden aangesloten hun Nederlanderschap. Maar de omgang met deze Waffen-SS’ers en de Syriëgangers verschilt volgens historicus Peter Romijn. ‘De huidige wetgeving draait om uitstoting, maar na de Tweede Wereldoorlog was ook sprake van re-integratie.’

Lees meer
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Truman poseert met de Chicago Daily Tribune
Artikel

Een presidentskandidaat dump je niet zomaar

Terwijl Donald Trump en Joe Biden zich opmaken voor de verkiezingsstrijd, gaan er bij hun partijen stemmen op om alsnog voor een andere presidentskandidaat te kiezen. Maar het verleden leert dat het lastig is om een leidende kandidaat opzij te zetten.

Lees meer
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Gaius spreekt het volk toe. Ets door Silvestre David Mirys, 1799.
Artikel

De populistische Gracchen beloofden gouden bergen

Populistische politici zijn van alle tijden. Na een mislukte carrière zag de Romein Tiberius Gracchus nog maar één uitweg: hij werd een volkstribuun die het volk beloofde wat het wilde horen. Of zijn plannen uitvoerbaar waren, deed er niet toe. Het ging hem om de macht. En dat gold ook voor zijn broer en opvolger Gaius.

Lees meer