Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
dinsdag 2 februari 2016

Geschiedenis bijna alleen door mannen geschreven

Uit onderzoek blijkt dat 75% van de populairwetenschappelijke, Amerikaanse geschiedenisboeken wordt geschreven door mannen. En volgens de Britse krant The Guardian is het in Groot-Brittannië al niet beter gesteld met de vertegenwoordiging van vrouwen in de geschiedschrijving. Hoe zit het bij ons?

Door: Anne Burgers

De cijfers liegen er niet om, toont dit artikel in de Britse krant: het Amerikaanse onderzoek keek naar 614 publicaties van 80 uitgeverijen en concludeerde dat 75,8% van deze boeken, die gericht zijn op een breed publiek, door mannen werd geschreven. Van de biografieën handelde 71,7% over mannen, en had 87% een mannelijke auteur. Levensverhalen over vrouwen daarentegen werden bijna allemaal verteld door vrouwen: slechts 6% van de schrijvers van een biografie over een vrouw is man.
 
Als het gaat om biografieën geldt dat mannen over mannen schrijven en vrouwen over vrouwen
In Groot-Brittannië is de situatie niet veel beter, aldus The Guardian. Van de 50 bestverkochte geschiedenisboeken van 2015 zijn er slechts vier van de hand van een vrouw. Twee boeken hadden een vrouwelijke co-auteur. De tien bestverkochte boeken over militaire geschiedenis uit 2014 werden uitsluitend door mannen geschreven; de longlist van de belangrijkste non-fictieprijs in het land bevatte slechts een vrouwennaam, enzovoorts.
 

Libris Geschiedenis Prijs

Hoe zien de verhoudingen tussen mannelijke en vrouwelijke geschiedschrijvers er uit in Nederland? Van de 311 inzendingen van de Libris Geschiedenis Prijs, die jaarlijks het beste geschiedenisboek voor een breed publiek bekroont, hadden in 2015 69 titels minstens één vrouwelijke auteur. Dat is 22,2% en daarmee doet Nederland het dus slechter dan de Verenigde Staten.

Er bleven twee vrouwen over op de long- en shortlist (respectievelijk 10 en 5 titels) van de prijs: Laura Starink, auteur van De schaduw van de grote broer, en Annegreet van Bergen. Zij is van huis uit geen historicus, maar econoom. Van haar boek Gouden jaren, waarin Van Bergen laat zien hoeveel makkelijker en luxer ons dagelijkse leven is geworden in de afgelopen decennia, zijn inmiddels bijna 250.000 exemplaren over de toonbank gegaan.
 
Van de inzendingen van de Libris Geschiedenis Prijs had slechts 22,2% minstens een vrouwelijke (co-)auteur
Van Bergen denkt dat er veel meer geschiedenisboeken verschijnen van mannelijke dan vrouwelijke auteurs door een verschil in interesses. 'Veel geschiedenisboeken gaan over oorlog. Dat is echt een mannending, zowel voor degenen die hem voeren als degenen die hem verklaren. Op de shortlist van de Libris Geschiedenis Prijs was mijn boek het enige dat niet over oorlog ging.' Ook politiek, een ander veelvoorkomend thema in de geschiedschrijving, gaat met name mannen na aan het hart, denkt zij.
 

Gewone mensen

'Veel geschiedenisboeken die door vrouwen zijn geschreven gaan over gewone mensen. Denk hierbij aan Het pauperparadijs van Suzanna Jansen, Eeuwelingen van Steffi van den Oord, De waanzinnige veertiende eeuw van Barbara Tuchman, en ook mijn eigen boek', aldus Van Bergen. 'Vrouwen hebben meer affiniteit met "kleine" geschiedenis.'

Een inventarisatie van de door vrouwen geschreven inzendingen van de Libris Geschiedenis Prijs, toont aan dat dit vermoeden lijkt te kloppen. Twee op de drie boeken die door vrouwen zijn geschreven, gaan niet over de Grote Geschiedenis maar beschrijven een levensverhaal van een al dan niet bekende, historische persoon, gaan over 'gewone mensen', of behandelen een cultuurhistorisch of alledaags thema.
 
Voorbeelden hiervan zijn Een gegeven leven, waarin Hanneloes Pen beschrijft hoe een joods meisje de oorlog overleefde en Een schitterend vergeten leven, de biografie van muzikant Frieda Belinfante door Toni Bouwmans.
 
Boeken over cultuur, de maatschappij of het dagelijks leven zijn bijvoorbeeld Family life onder de VOC. Een handelscompagnie in huwelijks- en gezinszaken, Ik geef om jou! Naastenliefde door de eeuwen heen en Huisdieren. Onderworpen en gebruikt, gekoesterd en bewonderd.
 
'Vrouwen hebben meer affiniteit met "kleine" geschiedenis'
 Dat vrouwen 'niet worden geacht over oorlog te schrijven', zoals een historicus suggereert in The Guardian, lijkt Van Bergen sterk. 'Ik geloof niet dat onwil een rol speelt bij uitgevers. Ik denk dat als ik een heel goed boek zou schrijven over oorlog, mijn uitgever dat juist graag zou uitgeven omdat het misschien een andere visie of een ander perspectief zou hanteren.'
 

Andere disciplines

Het is maar de vraag of de lage vertegenwoordiging van vrouwen zich beperkt tot boeken over geschiedenis. Annegreet van Bergen denkt dat in andere disciplines, zoals psychologie en sociologie, ook voornamelijk door mannen wordt gepubliceerd. 'En als ik kijk op mijn plank met economische geschiedenis, zie ik maar één vrouwelijke schrijver'. De emancipatie is nog niet compleet, meent de econoom. 'Maar gelukkig is er in de afgelopen 40 jaar al veel verbeterd.'

Welkom bij Historisch Nieuwsblad!

Maak nu gratis kennis met de journalistiek van Historisch Nieuwsblad. In dit dossier hebben wij de mooiste verhalen uit ons archief voor u gebundeld. Lees bijvoorbeeld hoe de Stasi tijdens de Koude Oorlog spioneerde in Nederland, waarom we 1968 kunnen bestempelen als rampjaar en wat ooggetuigen van de Tachtigjarige Oorlog in hun dagboek schreven.