Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
donderdag 23 februari 2012

‘SP nam nooit officieel afstand van maoïsme’


door Wendy Dallinga

De maoïstische roots van de SP liggen bij de breuk tussen China en Rusland in de jaren ’60. Erik van Ree, historicus en maoïsme-expert, zegt: ‘Het maoïsme zou het ware marxisme-leninisme voortzetten. De Culturele Revolutie, die door Chinees leider Mao was uitgeroepen om het maoïstische gedachtegoed levend te houden, sprak erg tot de verbeelding in Nederland. Er heerste een sterk anarchisme.’

Uit de bestaande westerse communistische partijen zijn toen kleine groepjes maoïsten uitgetreden. Zo kwamen uit de Communistische Partij van Nederland (CPN) de maoïstisch georiënteerde Kommunistiese Eenheidsbeweging Nederland (Marxisties Leninisties) (KEN(ml)) en de Kommunistiese Partij Nederland/Marxisties Leninisties (KPN/ML), de latere SP, voort. Van Ree: ‘De basis was dat men geweld en opstand wilde. Op papier uitte zich dit in een gewapende revolutie, maar in de praktijk stelde het niet zoveel voor.’

Pauw & Witteman
Dat er zoveel aandacht voor het maoïstische verleden van de SP is, komt volgens Gerrit Voerman, historicus en directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen, voort uit verwondering over het feit zij is uitgegroeid tot een grote socialistische partij. Voerman: ‘De partij is een serieuze bedreiging voor de PvdA geworden. De SP zelf heeft haar communistische verleden altijd sterk gebagatelliseerd en nooit officieel afscheid genomen van het maoïsme.’

SP-leider Jan Marijnissen heeft wel op verschillende manieren meer afstand genomen van het maoïsme. Zo schreef hij in zijn boek Waar historie huis houdt (2005) dat de partijleden vroeger niet alles begrepen van politiek, maar dat ze wel het gevoel hadden dat alles anders moest en dat de maatschappij op de schop moest. Van die denkbeelden is hij afgestapt. ‘In zijn boek komt de maoïstische oriëntatie van zijn partij niet voor’, zegt Voerman. Ook riep Marijnissen in 2006 de voorzitter van de jongerenorganisatie ROOD van de SP, Renske Leijten, tot de orde in het televisieprogramma Pauw & Witteman toen zij afbeeldingen van Mao op de website van ROOD probeerde te verdedigen.

Troelsta
Tegenwoordig ziet de SP zichzelf als de enige sociaal-democrratische partij in Nederland. Voerman: ‘De PvdA heeft zich gaandeweg  steeds gematigder opgesteld. ’ De SP is de radicalere sociaal-democratische partij. De partij vindt dat politici zoals Willem Drees en Pieter Jelles Troelstra als ware sociaal-democraten beter passen in de traditie van de SP dan in de traditie van de huidige PvdA.’

Volgens Voerman heeft ook de SP zijn ‘veren opgeschud’ en zich aangepast. Zo accepteert de partij de parlementaire democratie en de monarchie. Het standpunt dat Nederland uit de NAVO moet stappen heeft de partij losgelaten. Toch zitten er aan de structurele, bestuurlijke en culturele aanpassingen grenzen volgens Voerman: ‘De SP hoedt zich voor het lot van de PvdA, die haar unique selling point is verloren. De SP probeert nog steeds dicht bij het volk te staan.’ Dat deed de partij voorheen met het maoïstische leerstuk “massa-lijn”, waarbij de partij moest luisteren naar het volk.