Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
donderdag 13 oktober 2011

Zonder Bertha geen vredesprijs



13 oktober 2011 | door Marloe van der Schrier

De Oostenrijkse pacifiste Bertha von Suttner - ook wel bekend als 'Friendens-Bertha' - won in 1905 de eerste Nobelprijs voor de Vrede. De Zweedse chemicus en industrieel Alfred Nobel (1833-1869) liet in zijn testament opnemen dat de rente van zijn kapitaal - ruim 30 miljoen Zweedse kronen - elk jaar opnieuw zou worden geïnvesteerd in wetenschappelijke prijzen ‘aan hen die in het afgelopen jaar aan de mensheid het grootste nut hebben verschaft’. Er zijn Nobelprijzen voor de natuurkunde, scheikunde, geneeskunde en literatuur. En ook één voor de vrede.

De Nobelprijs van de Vrede hebben we volledig te danken aan Von Suttner en de liefde die Albert Nobel voor haar voelde. Historicus Michael Riemens: ‘Het is een erg romantisch verhaal. Nobel was verschrikkelijk verliefd op Von Suttner, maar zij trouwde met haar eigen grote liefde. Er bleef tussen beiden wel een briefwisseling in stand, waarin Von Suttner vertelde over haar inspanningen voor de Vrede. Nobel was zeer kritisch en hij vond zijn eigen wetenschap, bijvoorbeeld de uitvinding van dynamiet, veel belangrijker. Toch nam hij, geïnspireerd door Bertha, uiteindelijk ook de Nobelprijs voor de Vrede op in zijn testament.’

Von Suttner was een van de beroemdste vrouwen in haar tijd. ‘Rond 1910-1911 is er een internationale enquête gehouden met de vraag was wie de beroemdste vrouw van die periode was. Haar naam stond erg hoog in de resultaten,’ zegt Riemens. Ze kwam op vredesconferenties, en ze werd ontvangen door vorsten, waaronder ook Wilhelmina.

In 1914 stierf Von Suttner, niet lang voor het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Na de oorlog veranderde de vredesbeweging en werd deze zakelijker. Riemens: ‘Von Suttner belichaamt de oude vredesbeweging, die was gebaseerd op emoties. Dat blijkt ook uit haar boek Die Waffen nieder, waarin de hoofdpersoon twee keer een echtgenoot verliest door oorlogen. Het is een beeldend boek waarin alle horror van de oorlog wordt beschreven.’

Het blijft vreemd dat er sinds Bertha von Suttner in 1905 zo weinig vrouwelijke winnaressen zijn. ‘Het is idioot,’ aldus Riemens, ‘maar ze heeft wel zeer veel mensen beïnvloed.’ Voor vrouwelijke winnaressen is er misschien wel extra waarde aan de prijs verbonden. Jody Williams, winnares in 1997, schreef in haar felicitatiebrief aan de huidige drie vrouwelijke winnaressen: ‘Uw overwinning is een overwinning voor alle vrouwen die over de hele wereld vechten voor vrede, rechtvaardigheid en gelijkheid.’