Contact | Adverteren | Login | Klantenservice | Privacy
Log in
Wachtwoord vergeten
woensdag 5 oktober 2011

Op de vlucht voor Jim Crow

Isabel Wilkerson over de migratie van zwarte zuiderlingen naar het Noorden van de VS



5 oktober 2011 | Marloe van der Schrier

In een tijdsbestek van ruim zestig jaar zijn er in de Verenigde Staten zes miljoen zwarte zuiderlingen gemigreerd naar het noorden van Amerika: de Grote Migratie. Dit is een van de grootste migratiegolven in de moderne geschiedenis. ‘Bijna de helft van de zwarte inwoners vertrok uit de voormalig slavernijgebieden,' zegt Wilkerson. 'De Amerikaanse samenleving is hierdoor blijvend beïnvloed.'

Jim Crow
De Eerste Wereldoorlog was het startsein van de migratie. Wilkerson: ‘Tot 1914 waren er veel migranten uit Europa, maar deze stroom stopte door de oorlog. De Europeanen waren nu nodig aan het front. In de Verenigde Staten ontstond een groot tekort aan goedkope arbeidskrachten en die krachten waren wel voorhanden in het Zuiden van Amerika.’

De zwarte zuiderlingen waren de ideale oplossing voor het tekort aan arbeid. Ze waren goedkoop en wilden graag weg uit het Zuiden. De zogenaamde Jim Crow-wetten, die sinds het einde van de negentiende eeuw in steeds sterkere mate werden nageleefd, waren gericht op vergaande segregatie van zwarten en blanken.

Wilkerson noemt voorbeelden: ‘In Birmingham, Alabama, was het voor een zwart en een blank persoon verboden om samen een damspel te spelen. Er waren aparte bijbeluitgaves voor zwarten en blanken. De inhoud was overigens exact hetzelfde. In South Carolina waren aparte trappenhuizen: één voor blanken, één voor zwarten. Ook was het er voor zwarten verboden om blanken in te halen in het verkeer, hoe langzaam zij ook reden.’

De segregatie was doorgedrongen op alle vlakken van de samenleving. Voor de hoofdpersonen in Warmth of Other Suns was het de reden om te vertrekken. De een vluchtte letterlijk voor zijn leven, om zijn eigen lynching te voorkomen, de ander vertrok omdat hij als zwarte arts geen baan kon vinden.

Integratie
De bestemming liet vaak weinig te raden over. Vanuit het Zuiden waren er drie grote spoorlijnen. Een lijn richting Californië, een spoor langs de oostkust van de Verenigde Staten, naar steden als New York en Washington, en de laatste vanuit de centraal gelegen zuidelijke staten richting Chicago, Detroit en Milwaukee. Vanuit elke zuidelijke staat was maar één mogelijke richting. Wilkerson: ‘Mensen uit Los Angeles die het boek hebben gelezen, zeggen tegen me dat ze nu wel aan iedereen willen vragen: "Jouw voorouders komen zeker uit Texas of Louisiana?" Want daar vertrokken de treinen naar Californië.’

Migreren was relatief gemakkelijk omdat de zuiderlingen Amerikaanse staatsburgers waren. Desondanks traden er integratieproblemen op. Wilkerson: ‘De situatie van de jaren zeventig in Amerika lijkt erg op de situatie waarvan in Europa nu sprake is. De tweede generatie is essentieel voor het succes of falen van de integratie.’ Is de deze generatie succesvol op de arbeidsmarkt en op school, dan wordt de gehele groep meer geaccepteerd.

Doet de tweede generatie het niet goed, dan ontstaan er getto’s. De bewoners hiervan zonderen zichzelf af van de samenleving. ‘De gangsters en drugsdealers in bijvoorbeeld Chicago zijn het gevolg van mislukte integratie,’ aldus Wilkerson. ‘Momenteel trekt de derde generatie weer terug naar het Zuiden, want er zijn nu veel internationale investeerders en bedrijven die werkgelegenheid bieden.’

Burgerrechten
De migrantenstroom had als gevolg dat de situatie in het Zuiden in de beginjaren van de migratie tijdelijk verbeterde. ‘De planters wilden niet dat er nog meer mensen vertrokken, dus de zwarte bevolking op plantages werd minder hard aangepakt,' zegt Wilkerson. 'Op de lange termijn veranderde er echter weinig. Er was nog steeds geen gelijk onderwijs en de zwarte bevolking had geen stemrecht. Dit voedde de Burgerrechtenbeweging, die in de jaren zestig opkwam.'

De blanke zuiderlingen begrepen al snel dat steeds meer mensen zouden vertrekken als de situatie niet verbeterde. De achtergebleven zwarte bevolking maakte hier handig gebruik van door eisen te stellen. Wilkerson: ‘Door weg te gaan had de zwarte bevolking geen betere statement kunnen maken.’

Onder leiding van Martin Luther King kwam er in de jaren zestig een beweging op, die zich hard maakte voor gelijke rechten en een einde wilde maken aan de raciale segregatie. Dit leidde tot afschaffing van Jim Crow. De noodzaak voor zwarte zuiderlingen om te vertrekken verdween.Wilkerson: ‘Daardoor is de migratie rond 1970 tot stilstand gekomen.’

Isabel Wilkerson
The Warmth of Other Suns
The Epic Story of America's Great Migration


bestellen